آزاده تراکمی باستانشناس: تاریخ را زیر رو کردیم همه چیز پیدا شد

در سال 1384 پس از فارغ التحصیلی در رشته باستان شناسی احساس کرد بعنوان یک دانش آموخته نباید منتظر بماند تا در اداره یا سازمانی استخدام شود. با توجه به خصوصیات شخصی تصمیم گرفت به منظور  بهره برداری از تخصص خود و کسب تجربه در چند پروژه میدانی به عنوان عضو هیأت شرکت یا همکاری نماید. حضور در کاوشهای بند میزان و دستووا شوشتر، الهایی، سدجره، بررسی و کاوش موجن شاهرود، کاوش وتعیین حریم کالپوش  شاهرود، بررسی دشت سوسن ایذه،حفاری تپه سفالی پیشوا و استعلامات یک روزه در محدوده خوزستان و ... از جمله تجربیات وی در چند ساله اخیر محسوب می شود.

آزاده تراکمی در همین دوران با «محمد مرادسلطان» باستان شناسی جوان آشنا شد که این آشنایی منجر به ازدواج شان شد. این زوج جوان در سال 1385 به اتفاق جمعی از نخبگان فرهنگ دوست دانش آموخته در رشته باستان شناسی و رشته های مرتبط تا مقطع دکترا موسسه ای پژوهشی ،باستان شناسی را تاسیس نمودند که منجر به آغاز فعالیتهای پژوهشی شد. استمرار در فعالیت های باستان شناسی باعث گردید تا درابتدا کتابخانه بسیطی ایجاد گردد و تجهیزات پیشرفته باستان شناسی که در دانشگاههای تراز اول مورد بهره برداری قرار می گرفت مانند دوربین نقشه برداری و دستگاه ژیوفیزیک تهیه گردید.

هیأت موسس این موسسه از سوابق درخشانی برخوردارند که از آن جمله میتوان به بررسی قوم باستان شناسی جنوب خراسان، بررسی قوم باستان شناسی بم پس از زلزله فصل 1 و 2 ، طرح GIS و RS دشت مشهد، حفاری باستان شناسی محوطه پروتو ایلامی تپه سفالین پیشوا ، حفاری کشت دشت دامغان، سرپرستی بررسی دشت موجن ، حفاری تپه رضوان، حفاری تپه سیدا وحسین آباد کالپوش و... اشاره کرد ، انتشار بیش از 12 مقاله و ترجمه در مجلات داخلی و خارجی از جمله مقاله "بررسی الگوههای اسقراری خوزستان بر اساس پراکنش محوطه های باستانی از دوره پیش از تاریخ تا پایان دوره ساسانی" در ژورنال مطالعات باستان شناسی ، مجله انسان شناسی اروپا شماره 14 و مجلات  باستان شناسی، هنر و... از جمله فعالیت های این هیات محسوب می شود.

در سال 1386 بعد از آنکه انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان نسبت به احداث نیروگاه دوم زرگان در محوطه باستانی زرگان اعتراض کرد، "تراکمی" از سوی پژوهشکده باستان شناسی به عنوان سرپرست پروژه بررسی و شناسایی محوطه نیروگاه زرگان فعالیت خود را آغاز کرد.
اما بزرگترین تجربه یی که این باستان شناس در سال 1387 موفق به انجام آن گردید سرپرستی بررسی و ثبت آثار شهرستانهای هفتکل، هندیجان، ماهشهر و بندر امام خمینی است.

مجتبی گهستونی به بهانه انجام بررسی و ثبت آثار 4 شهر شرقی استان خوزستان با آزاده تراکمی گفت و گویی انجام داده ایم که می خوانید.

بررسی  و ثبت آثار تاریخی 4 شهرستان شرقی استان خوزستان از سوی شما چگونه صورت گرفت و با چه مشکلاتی مواجه بودید؟
اواخر سال  1387 بود که قرارداد پروژه بررسی و ثبت آثار شهرستانهای هفتکل، هندیجان ، ماهشهر ،بندر امام خمینی را با سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان منعقد کردیم. جا دارد از حسن توجه ریاست محترم سازمان میراث فرهنگی جناب آقای مهندس محمدی قدردانی نماییم که با اعتماد به جوانان زمینه پیشرفت استعدادها را مهیا کرده و می کنند. انتخاب این شهرستانها بر اساس اولویت بندی که از سوی سازمان میراث فرهنگی استان صورت گرفته بود و پس از تأیید صلاحیت انجام گرفت. البته جهت قبول امور بررسی و ثبت طی جلسات متعدد با توجه به استعداد منطقه و توانایی های موسسه این مهم صورت گرفت.

طبیعی است در بررسی و کاوشها با مشکلات و معضلات فراوانی بصورت ثابت در کل ایران مواجه هستیم مثل تفاوت فرهنگی میان اعضائ هیأت و مردم منطقه مورد بررسی یا عدم اعتماد مردم بومی به کاوشگران که شاید مورد ظن ایشان به دلیل برخورد فراوان با سوداگران گنج ایجاد می شود و در بعضی موارد عدم همکاری برخی از مسولین شهرستانها و کمبود حداقل  امکانات در بعضی شهرستانها، مشکل اساسی که ما برای کار در خوزستان با آن مواجهیم گرمای طاقت فرسای هواست که بخصوص دربررسیهای پیمایشی  و پیاده روی های طولانی دامنگیر ماست.

مدت زمان انجام پروژه چقدر به طول انجامید؟
بررسی این شهرستانها که منجر به شناسایی نزدیک به 150 اثر و محوطه تاریخی و طبیعی طی مدت 45 روز صورت گرفت. ما برای پیشبرد سریع و دقیق پروژه هیأتهای مجزایی را در هر شهرستان مستقرکردیم و در پایان 45 روز گزارش مجلد شده ای به سازمان میراث فرهنگی تحویل دادیم که پس از تأیید و تصویب آثاری که در اولوبت ثبت قرار گرفتند توسط میراث فرهنگی ، اعضائ هیأت را مجددا برای مدت 2ماه به شهرستانها فرستاده و آثار مذکور را مستند نگاری کرده و کار را پایان دادیم.

فرمتی که ما برای بررسی در نظر میگیریم به این صورت است که شهر یا منطقه مشخص شده در ابتدای امر شبکه بندی شده و پس از تقسیم بندی همراه با نقشه و لوازم و تجهیزات مورد نیاز در اختیار گروه قرار میدهیم و سرگروهها بنا بر دستورالعمل ابلاغی میراث فرهنگی که از سوی هیأت نظارت موسسه ارایه شده گزارشات را تهیه مینمایند.

در بررسی و ثبت آثار اولویت ها چگونه تعیین می شد؟
با توجه به مفاد قرارداد حتی المقدور کلیه بناها ، محوطه ها ، آثارطبیعی، گردشگری ، دفاع مقدس  شناسایی شد که پس از ارایه  با توجه به بودجه و اولویتهای سازمان میراث فرهنگی ثبت آثار باستانی، طبیعی ، گردشگری انجام پذیزفت. البته با توجه به دغدغه ریاست محترم سازمان و معاونت حفظ و احیاء  در خصوص ثبت کلیه آثار به جهت حفظ و ارایه به فرهنگ دوستان عزیز در مرحله بعد و پس از تامین اعتبار مابقی آثار به ثبت خواهد رسید.

طریقه شناخت بناها و محوطه ها چگونه انجام می پذیرفت؟
بررسی به صورت پیمایشی انجام میگیرد و تقریبا کلیه آثار را به این طریق پیدا کردیم البته برای یافتن بناهای قدیمی و آثار طبیعی از بومیان منطقه هم کمک میگیریم که در کنار بررسی سیستماتیک نتیجه بهتری به ما میدهد و از آنجاییکه ثبت کلیه آثار استان برای اولین بار است که به این وسعت در زمان ریاست وقت صورت پذیرفته ، لذا اطلاعات چندانی را نتوانستیم از آرشیو سازمان بدست بیاوریم. اگر در کنار مردم عزیز و علاقمند به تاریخ همکاری اساتید گرامی دکتر حصاری ودکتر یوسفی نبود نیل به اهدافمان غیر ممکن می شد.

برای شناسایی محوطه ها و بناهای تاریخی و جاذبه های گردشگری که برای اولین بار صورت می گرفت چه احساسی پیدا می کردید؟
طبیعیه اصولا افرادی که به فرهنگ وجاذبه های کشور علاقمندند به سمت این رشته یا رشته های مشابه گرایش پیدا میکنند و این مسله موجب رضایت و فوران احساسات مضاعف نسبت به دیگران هنگام برخورد با آثار جاذب و دیدنی ایران عزیزمان میشود ما در طول کار بارها شاهد این مسیله بودیم به طوریکه هیچ کدام از اعضا  پس از برخورد با همچنین مواردی حاضر به ترک آن تا پایان روز نبودند! ما در طی این بررسی مناطقی را به چشم دیدیم که اگر عکس بود حتما میگفتیم مونتاژه ! مکانهایی که حتی بومیان هم از وجود آن بی خبر بودند، زیبایی بعضی از آنها اشک به چشممان میاورد و GPS زدن آنها مثل نوشتن اسممون روی کره ماه بود.
 

دسته بندی: 

افزودن یک دیدگاه تازه