بیانیه پایانی شرکت کنندگان در چهارمین همایش علمی انجمن موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع

فاجعه سد های تخریب گر زیست محیطی ، چه فردایی را رقم خواهد زد

رده 132 بعنوان جایگاه ایران در زمینه حفاظت از محیط زیست نشان می دهد که کشور عزیزما  از 90 درصد کشورهای جهان در این زمینه عقب تر است و ما از بابت بی توجهی به محیط زیست، جزء تخریب یافته ترین کشورهای جهان بشمار می رویم. این درحالی است که ایران از معدود کشورهایی است که در قانون اساسی خود حفاظت از محیط زیست را تاکید کرده است. در اصل 48 قانون اساسی رعایت بدون تبعیض بهره برداری ازمنابع طبیعی تاکید شده است و در اصل 50 حفظ محیط زیست وظیفه عمومی تلقی شده و فعالیت های اقتصادی و غیرآن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیداکند ممنوع اعلام شده است. همچنین اصل 44 قانون اساسی لزوم تداخل و تعامل بخش های خصوصی و تعاونی در کلیه فعالیت ها را الزامی می سازد. ایران از امضاکنندگان دستورکار 21 گردهمایی سران زمین ریودوژانیرو در 1992 بود و نیز در 1994 ایران پیمان مقابله با بیابانزایی را امضاکرد. رویکرد سازه ای عرضه آب، ناقض قوانین و تعهدات یادشده است و سدسازی از عوامل تخریب محیط زیست بشمار می رود که آسیب جبران ناپذیری به آبخیزها، کوهستان ها، جنگلها و رودخانه ها تا سیلابدشتها، دهانه ها، تالاب ها، دریاچه ها، ودریاهای کشور وارد کرده است .

سدسازی فعالیتی بیابانزا بشمار می رود. هرسد دست کم 5 هزار هکتار اراضی جنگلی در بالادست و مخزن تا پائین دست را تخریب و تهدید می کند. هرسد سالانه بخشی از آب تجدید پذیر کشور را تبخیر می کند و  سالانه تا 5 میلیارد مترمکعب یا بیشتر از آب تجدید پذیر کشور از پشت سدها تبخیر می شود. سدها تغییر کاربری زیادی در طبیعت ایجاد می کنند. سدها سبب تخریب یا تهدید جدی اکوسیستم های آبی و زیستگاه های وابسته به آن در تالاب ها و دریاچه های کشور شده اند. دشتهای پائین دست گاه در اثر ورود آب جدید، با زهدارشدن و بالاآمدن سفره زیرزمینی روبرو شده اند که درنتیجه توان تولید پیشین خود را ازدست داده اند. انحراف آب با یک سد گاه سبب حذف حقابه نوشته یا نانوشته دشتی دیگر شده است. سیلابدشتهایی که سفره زیرزمینی آنها با سیلاب تغذیه می شد با احداث یک سد در مسیر سیل، با کاهش آب د ر اراضی آبی دیرینه خود روبرو شده اند.

بررسی ها نشان داده اند که فایده های نسبت داده شده به سدها بسیار اغراق آمیز و غیرواقعی بوده اند.  شرکتهای مشاور و پیمانکار سدساز به رویاپردازی های غیرواقعی دست می زنند. فرایند تصمیم گیری شفاف نیست و دربرابر اشتباهات و پیامدهای ناسازگار سدها پاسخگویی وجود ندارد. داده های مربوط به سدها از دسترس عموم بیرون است.. دانش بومی این سرزمین با 6 هزارسال پیشینه تمدن و خدمت درخشان به دانش بشر بویژه درزمینه دسترسی و بهره برداری درست و پایدار از منابع آب مانند قنات ها، آب بندان ها، مخزن های زیرزمینی و ....در رویکرد مدیریت بخش آب با سدسازی نادیده گرفته می شود. و  نباید آسیب‌ سدها به میراث فرهنگی و تاریخی و اهمیت آن در هویت و وحدت ملی  را از نظر دور داشت. کسانی که در پائین دست حقابه و یا حق ماهیگیری و معیشتشان از رودخانه ضایع می شود و نیز کسانی که خانه زادگاه و معیشت خود در سایه ساخت یک مخزن را ازدست می دهند، حقوق حقه شان نادیده گرفته می شود. مطالعات مدیریت جامع منابع و مصارف در آبخیزها انجام نشده است.

راندمان کاربرد هر مترمکعب آب در کشور کمتر از 0.4 یا 40 درصد است. آیا بهترنیست که به جای ساخت سدها، بکمک رویکردهای بسیار کم هزینه تر مدیریت تقاضا ازجمله کاهش هدررفت؛ رقم فوق را دست کم به 1 برسانیم که به معنی 2.5 برابر شدن حجم آب در دسترس کشور خواهد بود؟

راهکارهای بدون سدسازی تأمین آب و نیرو گذشته از تطابق کامل با مفاد اصول 48 و 50 قانون اساسی و تعهدات بین المللی کشور با شیوه‌نامه‌های توسعه‌ی پایدار و تخصیص موثر نیز هم‌خوانی بیشتری دارند. بخش خصوصی به خوبی می‌تواند در این رویکرد به همکاری بپردازد. این راهکارها از ساخت هر سدی کم‌هزینه‌ترند و دانش بومی درخشان آزموده شده در این سرزمین را نیز بکار می گیرد.

اثرات منفی سدها بر محیط زیست فیزیكی، بیولوژیكی و اجتماعی آن‌قدر زیاد است كه بسیاری از كشورهای توسعه‌یافته از دهه‌ی 70 به این‌سو دیگر نه تنها سدی نمی‌سازند كه به جمع كردن و برچیدن سدهای خود به قیمت‌های بسیار گزاف پرداخته اند تا اثرات منفی آنها بر محیط را بزدایند و رودخانه‌ها را احیا كنند؟ (بانك‌ جهانی در پنجاهمین سالگرد تأسیس خود اعلام كرد: 80 درصد سدهایی كه نسخه‌ی ساختش توسط این سازمان در طی 50 سال گذشته در جهان و به‌ویژه كشورهای در حال توسعه پیچیده شده، نباید ساخته می‌شدند، زیرا ضررهای زیست‌محیطی آنها بیش از منافع آن بوده‌اند!).

با توجه به این كه در ایران تاکنون ارزیابی تطبیقی و راستی آزمایی سدها انجام نگرفته است و هم‌چنین با عنایت به این كه بخش بزرگی از شبکه های آبیاری منسوب به سدهای ساخته‌شده هنوز ساخته نشده است و برآورد شده که با روند کنونی  70 سال زمان برای ساخت و اتمام آنها نیازاست، آیا بهترنیست ساخت هر سد جدیدی را به اتمام کامل طرح های گذشته و رسیدن به درآمدهای موعود آنها موکول کنیم؟

بنا به مراتب فرزانگی ، ایجاب می کند که از طراحی و ساخت هر سد جدید بگذریم و با توجه به دستاوردهای علمی جدید در پی جلوگیری از تخریب زیست محیطی به نحوه گزینش های علمی روز جهان دست یابیم

با همه عشق به این سرزمین که میراث پرافتخار نیاکان ماست چشم در راه واکنش شایسته مسئولان هستیم .

امضا کنندگان بیانیه :
بهرام آبتین، دکتر فریبرز آذر پناه، مهندس اسماعیل احمدی، بانو دکتر لقا اردلان، مهندس محمد اسدی،  اسداله افلاکی، مهندس محمد اویسی، مهندس مرتضی بدیعی، مهندس امیر پریزاد، بانو گیتی پورفاضل، دکتر جهانگیر نژاد، بانو مژگان جمشیدی، دکتر احمد حیدری نیا، دکتر هوشنگ خیر اندیش، دکتر محمد علی دادخواه، محمد درویش، بانو دکتر فاطمه رحمانی، مهندس آرش رحمانی، دکتر علی رضایی، مهندس اشکان رضوی، مهندس کورش زعیم، دکتر شاهین سپنتا، نرگس ستوده، عبدالفتاح سلطانی، مهندس مجید ضیایی، دکتر مهران عربی (اورک)، مهندس حسین عزت زاده، مهندس احمد فرخی، دکتر محسن فرشاد، مهندس اسماعیل حاج قاسمعلی، دکتر علی حاج قاسمعلی، لهراسب قلی پور، دکتر اسماعیل کهرم، پروفسور امید علی کرم زاده،  دکتر ناصر کرمی، علی محمودی، دکتر مهرداد نامداری،  دکتر علی اکبر نقی پور، مهندس حبیب یکتا.

گروه دیده بان کوهستان
جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست
دوستداران محیط زیست و میراث فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای: اهواز، مسجد سلیمان، شوشتر، دزفول، ماهشهر، و ایذه
دوستداران محیط زیست و میراث فرهنگی دانشگاه چمران اهواز
دوستداران میراث فرهنگی و محیط زیست اهواز
شبکه سازمانهای غیر دولتی زیست محیطی و منابع طبیعی استان گیلان
انجمن دوستداران میراث فرهنگی شوش
انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان
انجمن دوستداران میراث فرهنگی فارس
انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریشا ایذه
انجمن دوستداران میراث فرهنگی مسجد سلیمان
دوستداران میراث فرهنگی  و محیط زیست هفتکل
خانه مطبوعات استان چهارمحال بختیاری
انجمن کانون فرهنگی لر بختیاری ایرانیان       
انجمن تاریخی و اموراجتماعی رستاد فارس
انجمن آناهید اهواز
انجمن هزارگان پارسه فارس
انجمن فرهنگی آریانا فارس
انجمن آناهیتا اهواز
انجمن اهورا منش فارس          
نشریه زاگرس چهارمحال بختیاری
گروه فرهنگی و هنری ایران زمین شوشتر

دسته بندی: 

افزودن یک دیدگاه تازه