تاریانا: حریم محوطه عسکر مکرم تعیین نشده است؛ رییس سازمان میراث فرهنگی خوزستان: این محوطه در گذشته بررسی و شناسایی شده است

حدود 77 سال از ثبت محوطه‌ی ساسانی «عسکر مکرم» در فهرست آثار ملی می‌گذرد؛ اما تاکنون نه‌تنها حریم واقعی این محوطه تعیین انجام نشده، بلکه کاوش و گمانه‌زنی با هدف شناسایی هرچه بهتر شهر عسکر مکرم صورت نگرفته است.

سخنگوی انجمن دوست‌داران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان در گفت‌وگو با خبرنگار بخش میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با بیان این مطلب ادامه داد: فارغ از ضرورت انجام کاوش با هدف شناسایی هرچه بیشتر این شهر، تاکنون هیچ فعالیت پژوهشی منسجمی در عسکر مکرم انجام نشده است و پایگاه و یگان حفاظت میراث فرهنگی نیز تشکیل نشده‌اند. همچنین طغیان‌های فصلی رودخانه‌ی گرگر، کشاورزی، بارش باران، نبود حضور دایم یگان حفاظت، ایجاد شیارهای عمیق، وجود حفاران غیرمجاز، انجام نشدن فعالیت‌های پژوهشی و کاوش از جمله دلایل نامشخص بودن گستره‌ی محوطه‌ی عسکر مکرم و تخریب‌های پی‌درپی در آن هستند.

به گفته‌ی مجتبی گهستونی، ظاهرا سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان خوزستان که اعلام کرده، امسال 800 میلیون تومان برای تعیین حریم محوطه‌های باستانی کل استان درخواست کرده است، سهم محوطه‌ی عسکر مکرم را از این مبلغ، یک‌صد میلیون تومان درنظر گرفته که تاکنون نیز تأمین نشده است.

وی بیان کرد: عسکر مکرم در دو کیلومتری روستای «بند قیر» همراه شش شهر باستانی دیگر، سال 1310 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و از جمله شهرهای دوره‌ی ساسانی است که در صدر اسلام مهم بوده و در آن دوران، آن‌را «رستم کواز» می‌نامیدند. با این‌حال، به‌دلیل نبود مطالعات و بررسی‌های کافی در این شهر، موقعیت و میزان اهمیت آن برای مردم پوشیده است.

این دوست‌دار میراث فرهنگی اظهار داشت: بررسی‌های میدانی حاکی از آن‌اند که در دوره‌ی اسلامی، به‌ویژه صدر اسلام این شهر از لحاظ اقتصادی و سیاسی پیشرفت داشته است، به‌گونه‌ای که رهبران سیاسی مانند یعقوب لیث صفاری و برخی امرای آل بویه، علم طغیان علیه حکومت اموی را در این نقطه برافراشتند.

وی توضیح داد: اوج شکوفایی عسکر مکرم در قرن‌های اولیه‌ی اسلامی، به‌ویژه قرن سوم هجری بوده است؛ در این قرن، مورخان و جهانگردان زیادی از راه خشکی و آبی به این منطقه سفر کرده و در کتب خود از آن یاد کرده‌اند. اگرچه دلیل نابودی این شهر را طغیان رودخانه و شکسته شدن بندها می‌دانند، ولی باید دانست، شهری که به‌عنوان شهری نظامی محسوب و به آن توجه می‌شود، آبادانی همیشگی را از آن نمی‌توان انتظار داشت.

گهستونی تأکید کرد: انجمن دوست‌داران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان به‌دلیل ضرورت اهمیت این شهر باستانی، تصمیم گرفته است که با مورد توجه قرار دادن آن، زمینه‌ی توجه سازمان میراث فرهنگی کشور را به این نقطه جلب کند، چراکه انجام کاوش‌های باستان‌شناسی در این نطقه، در شناخت هرچه بهتر خوزستان مؤثر خواهد بود.

درباره‌ی وضعیت محوطه‌ی باستانی عسکر مکرم، رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان خوزستان بیان کرد: این محوطه در سال‌های گذشته بررسی و مطالعه شده و پس از تشکیل پرونده‌ی ثبتی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است و حفاظت‌های لازم نیز در آن انجام می‌شوند. در گذشته، کاوش، بررسی و شناسایی در این محوطه صورت گرفته است و اکنون بیشتر از این نیازی نیست که کاری انجام می‌شود.

صادق محمدی به خبرنگار ایسنا گفت: مشابه این محوطه در استان خوزستان زیاد وجود دارد که مطالعه و بررسی شده و پرونده‌های ثبتی برای آن‌ها تشکیل شده‌اند و حفاظت‌های لازم نیز برای آن‌ها انجام می‌شوند. البته اگر باستان‌شناسان و پژوهشگران در محوطه‌ها و شهرهای تاریخی به کار تحقیقاتی بیشتری نیاز داشته باشند، مجوز صادر می‌شود.

او با اشاره به این‌که برخی افراد پیشنهاد می‌کنند، در یک محوطه یا شهر تاریخی، اشیا و معماری که زیر زمین قرار دارند، بیرون آورده شوند و در معرض دید قرار گیرند، اظهار داشت: این اقدامات از نظر علمی مردود هستند و حفاری فقط با هدف کاوش باستان‌شناسی، مطالعه و بررسی صورت می‌گیرد که در این محوطه نیز در یک دوره این کار انجام شده است.

وی تأکید کرد: اگر دانشگاه یا یک نهاد پژوهشی احساس کند که در این محوطه نیاز است، اطلاعات بیشتری کسب شود، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مجوز صادر می‌کند.

دسته بندی: