گزارش تصویری

در خردادماه چهار بار به روستای شیوند سفر ک ردم. چهار بار سفر به شیوند در 65 کیلومتری شرقی ایذه و در 15 کیلومتری جنوب غربی بخش دهدز واقع شده است.کوچه باغ‌های شیوند، شمال استان خوزستان

شیوند به دلیل همجواری با دریاچه سد و رودخانه کارون از یک سو و رشته کوه‌‎های زاگرس با جنگل های بلوط، رودخانه ها، آبراه‌‎ها، آبشارها، صخره‌‎ها و نیز برخورداری از میکروکلیمای مطلوب و خنک از جذابیت ها و قابلیت های متمایز گردشگری در خوزستان برخوردار است. با اینکه هنوز تسهیلات و امکانات گردشگری در شیوند ایجاد نگردیده است همه ساله گردشگران به ویژه از نقاط مختلف استان خوزستان برای تفریح و بهرهمندی از طبیعت زیبای منطقه به ویژه آیشار شیوند به این مکان سرازیر می شوند. روستای شیوند در پشت دریاچه سدکارون 3 که تاکنون بکر و دست نخورده باقی مانده است به قدری زیباست که به واسطه خصوصیات فراوان چشمان هر گردشگری را خیره می کند. چون منطقه شیوند بخشی از مناطق حفاظت شده شالو و منگشت است به همین دلیل تصمیم گیری در رابطه با نوع گردشگری و طراحی محورها و پهنه های گردشگری در آن می بایست تابع ظوابط و مقررات و قوانین طرح های گردشگری و اکو توریستی در منطقه حفاظت شده باشد.

روستای شیوند از سه روستای بزرگ شیوند، روستای نوشیوند و پشت آسیاب تشکیل شده و از توابع دهستان دنباله رود شمالی، بخش دهدز شهرستان ایذه محسوب ی شود.این روستا در دل منطقه حفاظت شده منگشت و شالو واقع شده که رودخانه کارون از شـــرق آن می گذرد. آبشار بلند و مرتفع روستای شیوند نیز از دل کوه فاصله ای حدود 4 کیلومتر را طی می کند و به دریاچه می ریزد. روستایی شیوند به لحاظ واقع شدن در پای کوه و در داخل منطقه حفاظت شده منگشت و شالو از تنوع جانوری و گیاهی خاصی برخوردار است.در شیوند کاروانسرایی قدیمی از دوره صفوی ، دو آسیاب ، گوربری و قلعه ای مخروبه متعلق به هزاره های سوم و چهارم قبل از میلاد حاکی از تاریخ دیرینه و دوره حیات طولانی دراین منطقه است.کاروانسرای عباسی و امامزاده محمد ، سیاه چال قدیمی که زمانی به عنوان زندان از آن استفاده می شده و 25 متر عمق دارد همچنین وجود کتیبه های بردگاری و آثار نقش برجسته در سرطرف از جمله آثار تاریخی این منطقه است.گل‌های باستانی انار

به گفته جبار کیانی رییس شورای روستای شیوند جمعیت فعلی این روستا 2500 نفر است و دراین مجموعه روستایی 300 خانوار ساکن هستند. ا قتصاد رو ستا برپایه فعالیتهای زراعی، باغداری، دامداری و پرورش زنبورعسل استوار است.عمده ترین تولیدات روستا شامل انار، گردو، بادام، گیلاس، برنج، گندم، و فراورده های لبنی می باشد.

وی به نمایندگی اهالی روستای شیوند گفت: ما خواهان ایجاد جاده از ایذه به شیوند هستیم چرا که در مسیر ایذه به شیوند بیش از 10 روستا مثل روستاهای سادات حسینی، جوکار، غریبی ها، باجول و... وجود دارد. الان حدود 4 سال است که در محاصره آب سد کارون 3 قرار گرفته ایم. در حال حاضر به واسطه انتقالی که با شناور صورت می گیرد رفت و آمد ما با کندی صورت می گیرد. در این خصوص و در بعضی مواقع شاهد تلف شدن بعضی از روستایی ها بوده ایم.

کیانی در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیت هایی که قرار بود سازمان میراث فرهنگی در شیوند انجام بدهد اشاره کرد و گفت: بسیاری از مسئولین به شیوند آمده اند ولی فقط حرف زده اند و نتوانسته اند کاری از پیش ببرند. درست است که آبشار به این روستا جاذبه خاصی داده است ولی باید به آدم های آن نیز توجه شود.اگر قرار است میراث فرهنگی در اینجا جاده دسترسی مناسب تا آبشار ایجاد نماید حتما لازم است که زیر ساخت های دیگری نیز ایجاد گردد. ما خواهان توجه همه جانبه به شیوند هستیم تا نه تنها گردشگر بلکه اهالی روستا نیز احساس کمبود ننمایند.

اهالی روستای شیوند به زبان پارسی با گویش لری سخن می‌‎گویند و برگزاری مراسم اعیاد ملی و مذهبی در میان مردم روستای شیوند اهمیتی والا دارد. استفاده از لباس محلی بختیاری مرسوم است. وجود چنین ویژگی هایی طبعا افراد خوش ذوقی را در خود پرورش می دهد و به همین دلیل است که دوخت و تولید جاجیم، نمد، شال گردن، خورچین، گلیم و فرشهای دستباف رایج ترین صنایع دستی روستای شیوند محسوب می شوند.

مجتبی گهستونی

مجتبی گهستونی سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان : رامهرمز‌در95 کیلومتری خاور اهواز قرار‌ گرفته و منسوب‌به‌هرمز ساسانی است. بررسی های باستان‌شناسی استقرار انسان در دشت رامهرمز را حد اقل تا هزاره ششم پیش از میلاد مشخص نمود.علاوه بر کشف آثاری مربوط به دوره عیلامی شواهد مربوط به شکوفایی منطقه در دوره ساسانی و اسلامی نیز یافت شده است.

رامهرمز نام شهری از بناهای هرمز پادشاه ساسانی که در قدیم به آن «سمنگان» می‌گفته‌اند که آن را ساده کرده، «رامز» و منسوب به آن جا را «رامزی» و «رامی» می‌گویند. یاقوت حموی می گوید که رامهرمز متشکل از دو کلمه رام (به پارسی یعنی مقصود) و هرمز (نام یکی از خسروان ساسانی) بوده است. برخی می گویند رامهرمز نامی کوتاه شده از رامهرمزاردشیر بوده و این شهری است نام دار در خوزستان و عامه مردم خوزستان این شهر را رامزی گویند. برخی نیز گفته اند به دلیل بنا شدن شهر رامهرمز در دوره هرمز ساسانی نام این شهر رامهرمز شده است. در جغرافیای تاریخی قدمت خوزستان را بیش از 6000 سال می دانند و پیدایش قدیمی ترین تمدن بشری در شوش مشخص گردیده و در دوران هخامنشیان و اشکانیان و ساسانیان نه تنها بر عظمت منطقه افزوده گشت بلکه شهرهایی نیز در آن دوران ایجاد شده که بدون شک رامهرمز یکی از آن شهرهابوده است. ویرانه های «اسک» بین راه رامهرمز و ارجان در راه بهبهان و ویرانه های «طاق نصرت» به جای مانده از دوره ساسانی در شهر رامهرمز، گذشته پرشکوه تاریخی آن را نشان می دهد. در قرن 4 هـ . ق رامهرمز به سبب کرم ابریشمی که در آن به عمل می آمد و به دیگر نقاط صادر می شد شهرت جهانی داشت.

اما محوطه های باستانی این شهر تاریخی استان خوزستان به قدری فراوان هستند که بسیاری آنان به ثبت در فهرست آثار ملی نرسیده اند. اما گاهی تعرضاتی در محوطه های تاریخی این شهر رخ می دهد که ناشی از گستردگی محوطه های باستانی رامهرمز است. پس از تخریب های صورت گرفته شده در تل برمی، دا و دختر، جوبجی، زیره زرد و... این بار شاهد وفور در حفاری های تپه های باستانی "قراول" از توابع این شهرستان هستیم.

در مسیر اهواز به رامهرمز در روبروی یکی دیگر از روستاهای تاریخی تپه هایی وجود دارد که به دلیل به ثبت نرسیدن مورد توجه و مراقبت قرار نمی گیرند. در کنارهای این تپه ها که از وسط آن چشمه عبور می کند کف پوش های خشتی و دیگر سازه های آجری نمایان است.
علی رغم حضور چند باره نیروی انتظامی در این محوطه اما حفاران غیر مجاز هر بار با خیال راحت و در غیاب نیروهای انتظامی به حفاری در این مکان می پردازند.

بعضی کارشناسان میراث فرهنگی می گویند قدمت تپه های باستانی قراول که هیچ گاه مور کاوش و بررسی قرار نگرفته اند مربوط به دوره ایلام است.

پس از اینکه دیواره های ایستگاه قطار شهری در اهواز برپا شدند تا در پشت این نرده ها تجهیز کارگاه صورت بگیرد و بیل های مکانیکی شهر باستانی اهواز را از دم تیغ بگذرانند هیچ گاه مسئولین استانی فکر نمی کردند که بر سر باستانی بودن اهواز به این میزان واکنش به دنبال داشته باشد. پیش از اینکه مباحث به سطح جامعه منتقل شود و پیدایش تعدادی اشیا در میدان دروازه اهواز علنی گردد اظهار نظر های متعددی عنوان شد. از جمله این مباحث گستردگی شهر باستانی اهواز (هرمز اردشیر) بود.

در ادامه پیگیری های انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان بود که یک سال بعد در شمال شرقی شهر اهواز و در مسیر جاده اهواز به شوشتر صحبت از وجود محوطه یی 40هكتاری مطرح شد بخشی از باستانی است. محوطه یی ظاهراً هفت هكتاری كه بقایای یك شهر تاریخی پیش از اسلام است. كشف مقادیری سفال، سنگ های صیقل یافته، دیوار های خشتی، آثاری از معماری و تپه هایی كه تسطیح شده اند گواه از وجود شهری می دهد كه در دل زمین وجود دارد. به رغم اینكه در سال 1380گمانه زنی هایی انجام گرفته و باستانی بودن محوطه محرز شده است اما تاكنون اقدام جدی برای نجات بخشی آن و شناسایی هرچه بیشتر این محوطه صورت نگرفته است. با آنكه برخی از باستان شناسان از وجود شهری مدفون و تاریخی در اطراف شهر اهواز خبر می دهند، اما اداره میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان از بررسی های بیشتر در این باره خودداری می كند.

گرچه باستانی بودن این محوطه به اثبات رسیده، اما تاكنون پرونده ثبتی برای آن تهیه نشده است. پس از انتشار یک گزارشی خبری مبنی برتهدید یک محوطه باستانی در زرگان توجه پژوهشکده باستان شناسی میراث فرهنگی کشور به این موضوع جلب شده و از سازمان میراث فرهنگی خوزستان خواستند که گزارشی از این محوطه ارائه دهد. از خوزستان نیزگزارشی مبنی بر باستانی بودن این محوطه ارسال شد. پس از چند نامه نگاری با مسئولان برای تاکید بر توجه به این محوطه ، کارشناسانی که گزارش چاپ شده جام جم و نامه های انجمن دوستداران و سازمان میراث فرهنگی ضمیمه ماموریتشان بود به اهواز آمدند تا بار دیگر مهر تایید بر باستانی بودن این محوطه بزنند.

پیگیری های انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان حاکی از آن است که اعزام آن افراد نه برای سامان دادن به محوطه تاریخی زرگان و جلوگیری بدون مجوز از ساخت یک نیروگاه بلکه برای پاسخ دادن به افکار عمومی صورت گرفته است. واحد حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی خوزستان نیز درباره اینكه وظیفه به ثبت رساندن این محوطه تاریخی محوطه با كیست، تنها این جواب را داد كه به دلیل آنكه تاكنون واحد پژوهشی این اداره گزارشی درباره میزان ارزش تاریخی این محوطه به این واحد ارائه نكرده، بنابراین هنوز این محوطه به ثبت نرسیده است.

انجمن تاریانا اعتقاد دارد نجات بخشی این محوطه وسیع باید در دستور كار واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی قرار بگیرد. این در حالی است كه به رغم اصرار افكار عمومی و تشكل های دوستدار میراث فرهنگی برای كاوش و نجات بخشی شهر هرمز اردشیر هیچ تلاش جدی صورت نگرفته است اما باید اظهار داشت سازمان میراث فرهنگی خوزستان تاكنون نه تنها هیچ تلاشی برای نجات بخشی هرمز اردشیر انجام نداده بلكه هیچ برنامه یی برای انجام كاوش در محوطه باستانی زرگان در دستور كار قرار نداده است چرا كه هم اكنون یك شركت خصوصی با ایجاد پایه های بتونی، محدوده نیروگاه را نیز مشخص و با استقرار چند دستگاه كانتینر و تجهیز كارگاه، مقدمات تخریب این محوطه بزرگ باستانی را آغاز كرده است. 

یکی از پایه‌ ستون‌های کاخ آپادانا در محوطه شوش توسط افرادی ناشناس تخریب شد. این پایه ستون تنها اثر کتیبه دار باقی مانده در بود که در اثر این تخریب، ازبین رفت. محوطه شوش وسعتی 400 هکتاری دارد و این امر حفاظت کامل و اصولی از آن را با مشکل مواجه کرده است. کارشناسان اعتقاد دارند برای جلوگیری از آسیب‌ به این محوطه، باید آن را محصور کرد.

انجمن دوستداران میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شوش از تخریب پایه ستون های کاخ آپادانای شوش درچند روز گذشته خبر داد.

"محمدرضا معتمدی"، کارشناس فرهنگ و زبان‌شناسی و مسئول انجمن دوستداران میراث فرهنگی شوش در گفتگو با میراث خبر از تخریب یکی از پایه ستون های کاخ آپادانا و پاک کردن کتیبه روی آن خبر داد.

به گفته وی کارشناسان میراث فرهنگی در سال 79 برای جلوگیری از تخریب بیشتر این اثر آن را در دل خاک مدفون کردند اما دور بودن آن از سایر آثار و وسعت 400 هکتاری محوطه و محصور نبودن این محوطه، امکان محافظت اصولی از آن را گرفته بود.

به گفته معتمدی تخریب‌های جدی از سال 85 به این اثر وارد شده بود. وی مهمترین راهکار برای جلوگیری از این تخریب ها را محصور کردن محوطه 400 هکتاری شوش توسط مسئولان سازمان میراث فرهنگی استان و کشور دانست. همچنین به گفته معمتدی بخشی از این پایه ستون کنده و در محدوده‌ای دور از ستون افتاده بود که توسط یکی از محافظان محوطه به کنار ستون برگردانده شد. وی همچنین افزود:« وضعیت این پایه ستون پیش از این در سمینار "شوش و میراث جهانی آن؛ چالشهای کنونی و چشم انداز آینده" گزارش داده شده بود .»

وی همچنین تخریب گوراشکانی در محوطه شوش را در اثر سیلاب تکذیب کرد و گفت:«زمانی که خوزستان به دلیل نبود بارندگی و خشکسالی تهدید می شود چطور می‌توان علت تخریب این گور را باران و سیلاب دانست.»

اگرچه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان خوزستان برای نگهداری این محوطه تمام تلاش خود را به کاربسته است اما، وسعت 400 هکتاری شوش نیاز به امکانات و تجهیزات بیشتری دارد.

 

صفحه‌ها