گزارش

نامناسب بودن وضعیت میراث فرهنگی در برخی شهرهای خوزستان که به گفته برخی از فعالان این حوزه در حال نابودی است، دغدغه جدی دوستداران میراث فرهنگی است. برای واکاوی بیشتر این موضوع به گفت‌وگو با دبیر و سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان (تاریانا) نشسته‌ایم.

دبیر و سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان می‌گوید: سازمان میراث فرهنگی سازمانی حاکمیتی است که قدرت اجرایی آن را قانون مشخص کرده است، ولی به مقوله فرهنگ توجه لازم نمی شود. سازمان به دلیل مشکلات ساختاری در طول سال‌های مختلف متحمل ضررها و تزلزل‌هایی شده است و همین باعث شده تا در سطوح پایین‌تر و در استان‌ها نیز کمی‌ها و کاستی‌های زیادی وجود داشته باشد و آن طور که باید و شاید سازمان نتواند نقش حاکمیتی خود را در ابعاد مختلف اجرا کند.

مجتبی گهستونی: حدود 90 سال است که ساختمان دانشکده ادبیات اهواز معروف به ساختمان سه گوش در محله امانیه به امید اینکه کاربری متناسب با شان بنا پیدا کند امان گرفته است.

ساختمان سه گوش در سال 1308 به عنوان مقر بانك ملی مركزی اهواز افتتاح شد، در سال 1311 مقر اداره حكومتی ولایت (استانداری) بود و در سال 1321 به مقر ارتش متفقین در خوزستان (در زمان اشغال اهواز در جنگ جهانی دوم) تبدیل بود. این ساختمان در سال 1330 مقر سازمان آمریكایی اصل چهار (Point four) ترومن، ستاد استانداری خوزستان، ستاد فرمانداری اهواز و اداره كل دارایی خوزستان بود. تا اینکه سرانجام ساختمان سه گوش در سال 1336 به مبلغ 2 میلیون و دویست هزار تومان از بانك ملی ایران خریداری و به دانشكده پزشكی دانشگاه گندی ‌شاپور تبدیل شد. سه گوش از سال 1345 تا 1350 دانش سرای عالی تربیت دبیر، مركز علوم پایه دانشگاه جندی‌شاپور، مركز علمی و سمعی‌ـ‌بصری دانشگاه جندی‌شاپور، دانشكده علوم و سازمان مركزی این دانشگاه بود. كاربری این ساختمان در سال 1350 به دانشكده ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه جندی‌ شاپور تبدیل و در سال 1389 تخلیه و به دانشكده ادبیات و علوم انسانی واقع در دانشگاه شهید چمران منتقل شد.

با اینکه از زمان تخلیه این بنا تا به امروز پنج سال می گذرد اما نزدیک به 10 سال است که در خصوص موزه شدن دانشکده ادبیات اهواز کشمکش وجود دارد که با وسعتی بیش از 10 هزار متر مربع زیر بنا و تالارهای متعدد نخستین بخش دانشگاه اهواز (جندی شاپور) است که در دوره پهلوی اول با معماری خاص و به صورت دو نبش ساخته شد.

مجتبی گهستونی: عملیات ساخت کمپ گردشگری کُتُک با اعتباری بالغ بر یک میلیارد در فاز نخست آغاز شد. شهرستان اندیکا با داشتن طبیعت بکر و دست نخورده، آثار متعدد باستانی از دوره های مختلف تاریخی، بقعه های متبرکه و… به عنوان یکی از مقاصد گردشگران استان خوزستان و حتی کشور مدنظر است به گونه ای که به نیایشگاه آراسته خدا و سرزمین هزاره های گمشده معروف است.

مجتبی گهستونی: مسجدسلیمان به روایت های مختلف تاریخی اهمیت خاصی از دوران پیش از اسلام تا به اکنون داشته است. می گویند در شهری که در میانه رشته کوههای زاگرس واقع است حضرت سليمان نبي(ع) درآن نماز خوانده و کوروش شاه ایران زمین در پهنه آن متولد شده و پنجم خرداد 1394 هم مصادف است با صدوشانزدهمین سال کشف نفت، شهری که آن روزها به "سرمسجد" یا "جهانگیری" معروف بود. "دکترگیرشمن" رئيس هيأت هیات باستان شناسی فرانسه که در دهه های پیشین سالها در خوزستان به کاوش مشغول بود معتقد است که محل کنوني مسجد سليمان که در دوران باستان که به "پارسوماش" شهره بود، پايتخت پادشاهی هخامنشی بوده ‌است.

مجتبی گهستونی: بیستم خرداد در سالن خلیج فارس محل نمایشگاه های بین المللی تهران آئین افتتاح نمایشگاه صنایع دستی برگزار شد تا از استان خوزستان به عنوان استان برتر کشور در حوزه صنایع دستی در زمینه برگزاری نمایشگاههای متعدد صنایع دستی، ایجاد بازارچه های صنایع دستی و همچنین صادرات صنایع دستی تقدیر شود. استان خوزستان این روزها در حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری فراز و نشیب هایی دارد اما در بخشی از حوزه ها پرجنب وجوش است و اخبار مثبت فراوانی به گوش میرسد.

مجتبی گهستونی: من سفرهای بی شماری در طول سال به نقاط مختلف استان خوزستان داشته ام. از این شهر به آن آبادی. از این خانه به آن برزن. از این زمین کشاورزی به آن باغ. آدم های مختلفی را در مدت زمان سفر می بینم. کشاورز، دامدار، بقال، کارگر، کارمند و بیکار. همه آنهایی را که می بینم یا در طبیعت زندگی می کنند یا زاده طبیعت هستند و یا زاده شهر و آنجا بزرگ شدند. آنچه که در خوزستان دیده ام سراسر نعمت و جاذبه است. کاری به اینگه دیگر نقاط کشور از خوزستان برخوردار هستند یا نه ندارم فقط حرف من این است که خوزستان "غنی" اما "فقیر" است.

دبیر و سخنگوی انجمن میراث فرهنگی تاریانا خوزستان گفت: شرکتی وجود داشته که به صورت صوری از طریق آن مجوزهایی برای تخریب بناهای تاریخی در بافت دزفول صادر می‌شده که مستندات آن شنبه تحویل حراست، یگان حفاظت و مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان داده خواهد شد تا به این تخلفات رسیدگی شود.

خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه میراث‌فرهنگی ـ با توجه به اینکه خوزستان خاستگاه اصلی الیمایی‌ها محسوب می‌شود فعالان میراث‌فرهنگی و کارشناسان، راه‌اندازی پایگاه یا مرکز الیمایی در این استان ضروری می‌دانند. به گزارش CHN، پراکندگی آثاری از عیلامیان و الیمایی‌ها در خوزستان و وجود آثاری شاخصی در بردنشانده، سرمسجد، کلگه زرین، صفه بتوند درحالی راه‌اندازی پایگاه و مرکز الیمایی را در این استان چند برابر می‌کند که بسیاری از پژوهشگران، ضرورت شناسایی منابع محققان و جمع آوری کلیه مطالعات تخصصی میدانی و کتابخانه‌ای صورت گرفته شد

بنای سرای معین التجار در اهواز که مربوط به دوره قاجار است در تاریخ ۲۰ آبان ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. بخش های عمده سرای معین التجار در سال 1374 بر اثر آتش سوزی دچار آسیب دیدگی شدید شد. اما مرمت بنا در نیمه های دهه 80  به شرطی با حدود یک میلیارد تومان از سوی اداره کل میراث فرهنگی خوزستان آغاز شد که مالکین نیز بخشی از هزینه های مرمت را متقبل شوند. حال با گذشت یک دهه از آغاز مرمت، مالکین حاضر به همکاری با میراث فرهنگی خوزستان نیستند و این بنا بلا استفاده باقی مانده است. 

تشکل های مردم نهاد خوزستان در حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان از تمام ظرفیت خود برای خدمات دادن به گردشگران نوروزی سال 1394 استفاده می کنند.  مشاور مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان در امور تشکل های مردم نهاد گفت: در خوزستان به دلیل احساس وظیفه ای که انجمن های دوستدار میراث فرهنگی و گردشگری برای تحقق بخشیدن به اهدافشان دارند و با توجه به همکاری های متقابل آنان با ادارات میراث فرهنگی شهرستان ها و فرمانداری ها شاهد حضورشان در انواع برنامه های نوروزی هستیم. 

صفحه‌ها