گزارش

گورستان سنگی کوهساران اهواز بالاخره پس از تلاش گسترده انجمن میراث‌فرهنگی تاریانا قرار است با ایجاد محور فرهنگی، تاریخی و گردشگری احیاء شود. این گورستان دو سال پیش توسط دوستداران میراث‌فرهنگی استان خوزستان شناسایی شد.

مجتبی گهستونی: مردمان سرزمين خوزستان در رهگذار پیشرفت تمدن بشری یکی از پرتلاش‌ترین، پوياترين و بی‌شک يکی از نخستین گاهواره‌های فرهنگ و شهرنشینی در جهان را پديد آورده‌اند. این ویژگی باعث شده تا آثار و بقایای فراوان تاریخی و فرهنگی در دامان این دشت جای گیرند. کاوش‌های باستان‌شناسی در دشت شوش، گنجينه‌های کم مانندی از هنر و دانش و فرهنگ را به همراه بناها و محوطه‌های نفيس به جای مانده از دوره‌های مختلف پیش از تاریخ تا امروز به ویژه از تمدن ایلام تا دوران اسلامی، به جهانيان معرفی کردند.

هرچند تا پای رسانه و چاپ گزارش در روزنامه به میان می‌آید نه ماموران حفاظت آثار تاریخی به صورت رسمی لب به سخن می‌گشایند و نه مسئولان‌شان از کمبودها می‌گویند تا شاید بتوان مشکلات آنها را از این راه‌حل کرد اما در گفت‌وگوهای غیررسمی تقریبا همه نگهبانان میراث فرهنگی در هرجای ایران که باشند، مشکلات یکسانی دارند.

سرانجام جشنواره مادران و پدران قصه گو برگزار شد تا انجمن تاریانا با یک برنامه ریزی منسجم و با انتشار فراخوانی دیگر، دومین دوره آن را در سال 1394 برگزار کند. در این جشنواره علاوه بر سخنرانی افشین حیدری مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان، مجتبی گهستونی دبیر این دوره از جشنواره به سخنرانی پرداخت.

شوش به دلیل اهمیت تاریخی و به واسطه پایتخت بودن در دوران عیلامی و هخامنشی، به رغم اینکه در دهه60 با مساحت 400 هکتار ثبت ملی شد ولی همچنان برای ثبت جهانی با مشکل تعیین حریم مواجه است. به عقب افتادن ثبت جهانی در کنار بی توجهی به حفظ این میراث تاریخی سبب شده، هر بار گروه‌های مخرب میراث فرهنگی به طمع دزدیدن قطعه یا شی تاریخی، اقدام به حفاری‌های غیرمجاز کنند و هر بار تکه ای از زمین باستانی شوش را سوراخ و امنیت این منطقه را بهم می زنند. مجتبی گهستونی، فعال میراث فرهنگی در خوزستان، به خبرنگار آنا می‎‎گوید یکی از ا

شهر اهواز در دهه‌های 30 و 40 توسعه یافت و شهر باستانی هرمز اردشیر که متعلق به دوره ساسانیان بود در میان این توسعه شهری و پس از آن با جنگ تحمیلی گم شد و نشانه‌هایی که از هرمز اردشیر بود دیگر دیده نشد و حالا با گذشت سالیان بسیار این شهر باستانی فراموش شده، روز به روز زیر لایه‌های شهری محوتر می‌شود و موضوع احیای آن همچنان مسکوت مانده است.

خرابه‌های شهر باستانی هرمز اردشیر در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۴۳ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید اما تعیین حریم آن انجام نشد و وجود آثار تاریخی بسیار در این منطقه همچنان مورد بی‌مهری مسئولان شهری و میراث فرهنگی قرار گرفت. اما سال 1385 احیای شهر هرمز اردشیر از سوی فعالان میراث فرهنگی مطرح شد و حالا پس از گذشت حدود هشت سال از آغاز به کار پروژه قطار شهری اهواز از شمال به جنوب این شهر که از قدیمی‌ترین منطقه اهواز عبور می‌کند و پیدا شدن چندین اثر تاریخی مهم در ایستگاه‌های مختلف این پروژه که به گفته باستان‌شناسان و کارشناسان، گواهی بر منطقه احتمالی شهر باستانی هرمز اردشیر است، همچنان این موضوع مورد توجه نبوده و مسکوت مانده است.

همزمان با مطرح شدن احیای شهر باستانی هرمز اردشیر، پروژه قطار شهری اهواز نیز به صورت جدی پیش می‌رفت که در یکی از ایستگاه‌های قطار واقع در میدان دروازه یا خلیج فارس آثار تاریخی پیدا شد. با تایید باستان‌شناسانی از میراث فرهنگی استان مبنی بر باستانی بودن دیوار سفالی و خشتی که حین عملیات خاکبرداری مشاهده شده بود، حساسیت دوستداران میراث فرهنگی بر این قضیه بیشتر شد. اما به دلیل ملی بودن پروژه قطار شهری، مدیرکل وقت میراث فرهنگی استان خوزستان (صادق محمدی) با اینکه هیات باستان‌شناسی و کارشناسی از تهران در سال 86 تایید کرده بودند که در این محوطه آثار باستانی وجود دارد و تفاهم‌نامه‌ای با میراث استان منعقد شد که این پروژه بررسی شده و اگر در حین عملیات به آثاری دیگر برخوردند اطلاع دهند، زیر بار پیگیری ماجرا نرفت و بدون توجه به این آثار، کار پروژه قطار شهری اهواز ادامه یافت.

شوش در آستانه ثبت جهانی قرار دارد اما به‌دلیل فراز و نشیب‌هایی که اداره میراث‌فرهنگی خوزستان و شهرستان شوش در طی سالهای گذشته داشته است نتوانسته مدیریت جامعی در این شهر باستانی داشته باشد. این درحالی است که فعالان میراث‌فرهنگی و کارشناسان تاکید دارند که مدیریت شوش باید شایسته و همه فن حریف باشد. خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه میراث‌فرهنگی ـ می‌گویند اولین کلنگ‌ باستان‌شناسی ایران در شوش زده شد. شهری که پشتوانه تاریخی آن به چند هزارسال پیش می‌رسد.

اهواز – خبرگزاری مهر: سخنگو و دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان لغو تعطیلی روزهای پنجشنبه ادارات را به ضرر توسعه گردشگری استان دانست. مجتبی گهستونی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: طبق اعلام استانداری خوزستان در خصوص لغو تعطیلی روزهای پنجشنبه ادارات و دستگاه های دولتی استان خوزستان، به نظر می رسد این اقدام به ضرر توسعه گردشگری استان خواهد بود زیرا با توجه به تمرکز و تاکید دولت و به ویژه استاندار بر رونق گردشگری، اگر اقداماتی به منظور ارتقای گردشگری در استان با جمعیتی بالغ بر چهار میلیون نفر صورت بگیرد دیگر نیازی به گردشگری خارجی و داخلی نداریم.

سومین مرحله از آبگیری سد گتوند درحالی قرار است به‌زودی در دستور کار قرار گیرد که تاکنون هیچ گزارشی از نتایج بررسی‌های باستان‌شناسی از ۲۵ روستای غرق شده و آثار و محوطه‌هایی که قرار است به‌زیر آب روند، منتشر نشده است. درحال‌حاضر گوردخمه، کتیبه اسلامی پرنوشته و بزرگترین ‌شیرسنگی‌های منطقه آب‌ماهیک در معرض خطر آبگیری قرار دارند. در نتیجه آبگیری سد گتوند علیا که از سال 91 آغاز شده است نزدیک به 35 روستا در معرض خطر آبگیری قرار گرفتند.

درحالی تعدادی از فرهنگیان مسکن تعاونی شهرستان اندیمشک پس از ضرب و شتم نیروهای یگان حفاظت میراث‌فرهنگی، محوطه باستانی لور را تصاحب کردند که مجوز واگذاری ۵ هکتار از این محوطه باستانی در سال ۸۸ توسط مدیران وقت میراث‌فرهنگی (در اقدامی کاملا سرخود و بدون توجه به نظر کارشناسی) صورت گرفته است.

صفحه‌ها