مسوولان میراث فرهنگی می‌گویند شرکت نفت گنجینه ارجان را ترمیم می‌کند

فاطمه مرادزاده: در حالی که حفاری های صورت گرفته توسط شرکت نفت در محوطه و حریم باستانی ۱۰ هزار ساله ارجان در شهرستان بهبهان در سال ۱۳۸۶ موجب تخریب بخشی از این منطقه تاریخی شد و کاوش های علمی و باستانی منطقه را به حالت نیمه تعلیق در آورد، اما اکنون اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان از توافق این اداره با شرکت های نفتی برای بازسازی و مرمت خبر می دهد .

محوطه غنی و باستانی ارجان که گنجینه مکشوفه آن شهرت جهانی دارد، با وسعت حدود ۵۰۰ هکتار در کنار رودخانه مارون در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی بهبهان واقع شده و مربوط به دوران ایلامی تا اسلامی است اگرچه به دلیل وجود رودخانه پرآب مارون، دشت های حاصلخیز بهبهان، شکارگاه ها و وجود جاده شاهی که به سمت شیراز می رفته، در تمام دوره های تاریخی رونق داشته است.

نام اصلی محوطه تاریخی ارجان در شهرستان بهبهان، ارگان به معنی جایگاه و مکان بزرگان و خوبان است. مانند آریاگان، شادگان و سمنگان. اما «ار» نیز مخفف همان آریاست که در طول زمان به ارجان تغییر نام یافته است.

شواهدی از سلسله ایلامیان
در اولین مطالعات شهر ارجان، قدمت این شهر به دوره ساسانیان نسبت داده شد ولی کشف یک آرامگاه متعلق به چندین هزار سال پیش از میلاد، روی تخمین های قبلی درباره قدمت این محوطه خط بطلان کشید. ویژگی این آرامگاه استفاده از ملاط قیر و اندود گچ به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت رودخانه مارون بوده است.

سرپرست واحد پژوهشی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان در این باره به «جام جم» می گوید: کشف این آرامگاه که براساس کتیبه موجود در محل، متعلق به کیدین هوتران، یکی از پادشاهان سلسله ایلامی است، در سال ۱۳۶۴ و به طور کاملاتصادفی توسط بلدوزرهای جهاد سازندگی صورت گرفت که در حال حفر کانال در منطقه بودند.

به گفته سیدمحسن حسینی، این محوطه همان سال توسط مرحوم خلیلیان، معاون وقت حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی، مورد کاوش های نجات بخشی و اضطراری قرار گرفت و آثار تاریخی بسیار ارزشمندی همچون حلقه قدرت ارجان از آن مکان به دست آمد.

گنجینه مکشوفه ارجان که باستان شناسان معتقدند تاکنون نظیر آن در هیچ یک از حفاری های علمی جهان به دست نیامده، یک جام طلایی به وزن ۲۳۷ گرم است که شکل حلقه طلایی آن تجسمی از یک لوتوس نیلوفر آبی است و پیام های ذهنی و اساطیری و متعلق به قرن هشتم پیش از میلاد را در بر دارد.این حلقه طلایی به نوعی آرم و نماد ملی معنوی پادشاهان سلسله ایلامی به شمار می رفته است.

وی با بیان این که از همان زمان منطقه به طور دائم تحت حفاظت نیروهای یگان میراث فرهنگی قرار دارد، می افزاید: طبق تحقیقات سال های ۸۸ و ۸۹، قدمت این محوطه به ۱۰ هزار سال پیش برمی گردد و شهر ارگان در ۹ کیلومتری بهبهان تا ۱۲ کیلومتری شرق آن وسعت داشته که بخشی از آن قدمت ایلامی دارد و بخشی دیگر نیز متعلق به دوره ساسانیان است.

حسینی با بیان این که از چند سال پیش تاکنون اکتشافاتی به خصوص در حوزه استخراج نفت در منطقه به وجود آمد که منجر به حفر چاه های متعدد در کنار این محوطه تاریخی شد، می گوید: به دلیل وجود آثار تاریخی ارزشمند از جمله گذرگاه های طبیعی با سنگفرش ها، جاده ها، دشت و جلگه خوزستان، تلاش کردیم این منطقه را از دستبرد حفاری های ناموزون در امان نگه داریم، چراکه این منطقه از محورهای مهم گردشگری استان است که سالانه گردشگران زیادی از داخل و خارج کشور از آن بازدید می کنند.حسینی با بیان این که به دلیل ناشناخته بودن منطقه برای عموم مردم، بیشتر گردشگران را دانشجویان باستان شناسی، پژوهشگران و محققان تشکیل می دهند، می افزاید: وجود سد ارجان، سدبند شهدا و تنگ تکاب که خود از جاذبه های گردشگری منطقه است، باعث حضور گردشگران و رونق این منطقه شده است و لذا ارجان نیز که در مسیر عبوری این جاذبه های گردشگری قرار دارد، از حضور این گردشگران بی نصیب نمی ماند. این مقام مسوول به اقدامات سازمان میراث فرهنگی در طول این مدت در راستای حفاظت از منطقه اشاره کرده و می گوید: بازسازی حمام بکام تاریخی و استحکام بخشی کامل پایه های پل باستانی محوطه ارجان در کنار مطالعات باستان شناسی از جمله اقدامات صورت گرفته و در حال انجام این سازمان است.

آسیب حفاری های نفتی
دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانای خوزستان نیز به حفاری های نفتی این منطقه اشاره می کند و می گوید: وزارت نفت در سال ۱۳۸۶ به منظور اکتشاف و استخراج نفت اقدام به شروع عملیات لرزه نگاری و حفر چاه در محوطه تاریخی ارجان کرد که این موضوع به دلیل انجام نشدن مطالعات باستان شناسی قبل از عملیات نفتی، مورد اعتراض این سازمان واقع شد، اما به رغم مکاتبات متعدد و پیگیری قضایی، پیمانکار مجری طرح های پشتیبانی حفاری بهره برداری منطقه گچساران، وابسته به وزارت نفت دو حلقه چاه در این محوطه حفر کرد که در نهایت یکی از چاه ها برچیده شد.

مجتبی گهستونی در گفت و گو با مهر با بیان این که توجه به مطالعات قوم شناسی، گویش شناسی، تاریخ و باستان شناسی در محوطه ارجان از ضروریات است، می افزاید: منطقه ارجان ۳۰۰۰متر مربع وسعت دارد و اکنون وسط این محوطه، شرکت ملی نفت برای اکتشاف و لرزه نگاری ها فعالیت می کند.

از سوی دیگر، سرپرست واحد پژوهشی اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان ضمن رد این ادعا به «جام جم» می گوید: این عملیات از سال ۸۶ تاکنون متوقف شده است و در حال حاضر هیچ گونه عملیاتی چه در عرصه اصلی و چه در حریم ارجان توسط هیچ نهاد و ارگانی در حال انجام نیست.

حسینی با بیان این که شرکت نفت همچنان به دنبال کسب مجوز برای ادامه حفاری هاست، تاکید می کند: ما به هیچ عنوان اجازه حفر این چاه را به شرکت نفت نخواهیم داد و این چاه نباید احداث شود، چون حفر و پیامدهای ناشی از آن، خسارت های جبران ناپذیری را به منطقه وارد خواهد کرد.

وی با بیان این که ما قصد سنگ اندازی بر سر راه پروژه های نهادهای مختلف از جمله شرکت نفت را نداریم، می افزاید: با این حال ، از این شرکت تقاضا داریم بخشنامه های میراث را رعایت کند و قبل از اجرایی کردن مطالعاتش آنها را به اطلاع ما هم برساند تا آنها را مورد بررسی قرار دهیم چراکه قصد ما علاوه بر حفظ آثار ملی تاریخی کشورمان، کمک به انجام پروژه های ملی کشور نیز هست.

سرپرست واحد پژوهشی اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان تخریب های صورت گرفته در منطقه ارجان را شامل تعداد زیادی قنات عنوان می کند که حدود ۷ مورد آن به طور کامل تخریب و محو شده است. به گفته حسینی، میزان خسارت وارده به منطقه طبق برآورد کارشناسان، ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان است.

شهر: 
دسته بندی: 

افزودن یک دیدگاه تازه