چرا اثر تاریخی و فرهنگی قلعه شوش امکان تبدیل به هتل را ندارد؟

چندیست که خبری مبنی بر تبدیل قلعه فرانسویها در محوطه باستانی شوش (که به قلعه شوش معروف می‌باشد) به هتل در نشریات منتشر گردیده است که ظواهر امر نشان از عدم کارشناسی کافی موضوع و نیز عدم تحقیق لازم در شرایط و وضعیت کنونی بنا جهت تبدیل کاربری آن به هتل دارد. به منظور اثبات عدم امکان تبدیل قلعه شوش به هتل دلایل متعددی وجود دارد که ذیلاً به اهم آنها اشاره می‌گردد:

1ـ تغییر کاربری آثار فرهنگی‌ـ تاریخی متناسب با شأنیت و حیثیت فرهنگی بنا در مبحث تغییر کاربری ابنیه فرهنگی‌ـ تاریخی و تبدیل آن‌ها به اماکن مورد نیاز گردشگری و مناسب نیاز روز جامعه اولین شرط حفظ شأنیت و حیثیت فرهنگی‌ـ تاریخی بنا می‌باشد. آثار فرهنگی ـ تاریخی براثر مرور زمان و نشستن غبار گذر ایام برآنها از سویی شاهدان بسیاری از حوادث واقعه در تاریخ ایران بوده و از سوی دیگر مدارک و اسناد زنده دوره‌ای از تاریخ باشکوه کشور می‌باشند و با وجود این اوصاف بتدریج دارای شأنیت و احترام خاصی نزد امروزیان می‌باشند، لذا تغییر کاربری چنین ابنیه‌ای باید با مطالعه کامل، استفاده از نظر کارشناسان و با ظرافت خاصی انجام پذیرد تا هم بعنوان سند زنده شکوه تاریخ یک ملت جایگاه فرهنگی خاص خود را در اجتماع حفظ نماید و هم با در نظر گفتن شأنیت فرهنگی‌ـ تاریخی آن وارد زندگی امروزین شده و در نهایت با وضعیت مطلوب برای آیندگان به یادگار بماند. ساخت قلعه شوش توسط هیأت فرانسوی، که مشغول کاوشهای باستانشانسی در شوش بود، جهت اقامت موقت هیأ‌تهای باستانشناسی و حفاظت و نگهداری آثار منقول فرهنگی‌ـ تاریخی مکشوفه، از سال 1897 میلادی شروع و در سال 1912 میلادی ساختمان آن به پایان رسید. به عبارت دیگرکاربری اولیه بنا اختصاصی و تخصصی بوده است. بنابراین در صورتیکه این بنا مورد توجه دولت جهت احیاء و استفاده مطلوب از آن می‌باشد بهترین کاربری همان نقش آفرینی قدیمی یعنی مرمت و احیاء بنا جهت استقرار گروههای باستانشناسی و هیأتهای علمی و نیز محلی مطمئن برای حفاظت آثار منقول فرهنگی‌ـ تاریخی می باشد. این چنین می‌توان با حفظ شأنیت و حیثیت فرهنگی‌ـ تاریخی بنا، آن را برای استفاده بهینه و مطلوب آماده نمود.

2ـ تخریب و نابودی تدریجی بنا و محوطه‌های اطراف آن:
صرفنظر از اینکه بنا بر عقیده تمام باستانشاسان قلعه شوش بر روی تپه‌ای باستانی و بدون داشتن فونداسیون (پی) بنا گردیده (هیأت فرانسوی به این دلیل قلعه را بدون ساختن فونداسیون مورد نیاز ساختند تا محوطه‌ باستانی زیر آن تخریب نشود) و از نقطه نظر زمین‌شناسی تپه‌ای که قلعه بر روی آن بنا گردیده دارای رانش بوده و بطور آرام در حال حرکت می باشد و بنابراین حرکت تپه موجب حرکت تدریجی قلعه و از هم گسیختگی تدریجی آن خواهد شد و در نتیجه با وجود چنین وضعیتی نمی‌توان سلامت جانی کسانی که قلعه را بعنوان هتل جهت اقامت خود انتخاب نموده‌اند، تضمین نمود، تخریب محوطه باستانی شوش از دو منظر قابل بررسی می‌باشد.

الف‌ـ خود بنا: تبدیل قلعه شوش به هتل مستلزم تغییرات بسیار و اساسی درون بنا و آماده‌سازی اتاق‌ها، سالن‌ها، حیاط و سایر محل‌های قلعه جهت ارائه خدمات مورد نیاز مراجعه‌کنندگان می‌باشد. با توجه به اینکه قلعه با آجرهای مکشوفه از محوطه‌های باستانی شوش (که اصالتاً وجدای از خود بنا واجد حیثیت فرهنگی تاریخی می‌باشند) ساخته شده و وجود آجرهای دارای کتیبه بر روی دیوار خارجی آن گواه و شاهدی بر تاریخی بودن جزء جزء و بندبند بنا دارد و علاوه بر موارد پیش گفته قلعه در دوران دفاع مقدس مورد هدف دشمن قرار گرفته و قسمت غربی آن استحکام کافی خود را از دست داده است، با رفت و آمد و اقامت انبوه مراجعه کنندگان، که بسیار علاقه‌مند به اقامت حتی یک شب در یک قلعه باستانی می‌باشند، چه تضمینی برای عدم تخریب آجرهایی که از محوطه‌های باستانی برای ساخت بنا آورده شده وجود دارد. آیا می‌خواهیم به مراجعه کننده بگوییم که مثلاً روی سنگ ‌فرش تاریخی حیاط راه نرو؛ یا به آجرهای کتیبه دار بدنه قلعه دست نزن. اگر ماشینی از روی بی‌احتیاطی در هنگام پارک به آجرهای کتیبه‌دار برخورد کرد یا بچه‌ای از روی ناآگاهی بر روی نقاشی‌های منحصر به فرد داخل بنا آب میوه خود را پاشید چه کسی پاسخگوی آن خواهد بود؟

ب‌ـ پیرامون بنا: برای حداقل استفاده مطلوب از هتل قلعه شوش!!! مهیا نمودن حداقل امکانات رفاهی مراجعه کنندگان و ایجاد تأسیسات جانبی و مکمل هتل!! از قبیل پارکینگ مناسب که گنجایش حداقل 50 دستگاه اتومبیل را داشته باشد، احداث تأسیسات سرمایشی و گرمایشی جهت مطلوب نمودن هوای داخل هتل و ساخت تأسیسات دفع فاضلاب و نیز راه دسترسی به هتل، غیرقابل چشم‌پوشی و از ضروریات می‌باشد و به منظور احداث تأسیسات پیش گرفته (با این پیش فرض که مدیران هتل اندکی به تاریخ ایران رحم نموده و احداث استخر و زمین گلف و پیست دوچرخه‌سواری را در محوطه باستانی از برنامه خود حذف کنند). که با توجه به اینکه نقطه به نقطه و وجب به وجب محوطه باستانی شوش واجد ارزش و حیثیت فرهنگی‌ـ تاریخی‌ بوده و تاریخی ناگفته و نامکشوف را در دل خود دارد، و تخریب قسمت‌هایی از محوطه باستانی برخلاف قوانین و مقررات ناظر بر حفاظت از آثار فرهنگی‌ـ تاریخی و موجب ملکوک نمودن چهره‌ فرهنگی محوطه خواهد گردید.

3ـ تجری سایر اشخاص حقیقی و حقوقی: محوطه باستانی شوش یادگار برجای مانده از هفتاد قرن حیات مستمر و ممتد بشری بوده و امروزه بعنوان یکی از گهواره‌های تمدنی شناخته شده و معرفی می‌شود. آثار منقول و غیرمنقول مکشوفه از این محوطه باستانی اسناد و مدارک زنده و گویای تاریخی باشکوه برای ملتی بزرگ است. بسیاری از مناطق این محوطه باستانی هنوز مورد کاوش قرار نگرفته است که در صورت ادامه کاوش‌های باستانشناسی بسیاری ناگفته‌های تاریخ ایران از دل خاک بیرون آمده و مایه سربلندی ایران و حتی بشریت خواهد بود. بدلیل نقش غیرقابل انکار این محوطه در ساختن پایه‌های عظیم تمدن بشری لزوم حفاظت و صیانت از آن می‌بایست با اولویت در دستور کار متولیان و مسئولین قرار گیرد. با توجه به مسائل پیش گفته علاوه بر اینکه احداث هتل و بالتبع تأسیسات و امکانات جانبی آن با شرح وظایف سازمان میراث فرهنگی مبنی بر حفاظت از این گنجینه‌ بی‌نظیر تمدن بشری و جلوگیری از هرگونه تعرض به آن شدیداً مغایرت دارد، با فرض اینکه متولی حرمت امامزاده را ملکوک نموده، احتمالاً موجب ایجاد این ذهنیت خواهد گردید. که چند دهه ادعای سازمان مبنی بر اهمیت زایدالوصف فرهنگی‌ـ تاریخی‌ محوطه باستانی شوش غیرواقعی بوده و سازمان محوطه باستانی را صرفاً برای منتفع شدن در آینده محافظت نموده است که نتیجه بلافصل آن تجری و تعدی سایر اشخاص حقیقی و حقوقی و تسریع در تخریب و نابودی این موزه تاریخ تکامل فن و هنر و معماری جامعه ایرانی در خوزستان خواهد گردید.

با توجه به مسائل فوق ضمن اینکه پیشنهاد می‌گردد به جای احداث هتل در قلعه تاریخی شوش این بنا با حفظ شأنیت تاریخی آن جهت اسکان موقت کاوش‌گران و پژوهشگران مورد استفاده قرار گیرد. پاسخ سازمان میراث فرهنگی به سؤالات ذیل جهت روشن شدن موضوع موجب امتنان خواهد بود:

الف‌ـ با توجه به اینکه موضوع تشکیل پرونده ثبت جهانی محوطه باستانی شوش به طور جدی از سوی کارشناسان مطرح و مورد پیگیری می باشد آیا با راه‌اندازی هتل چند ستاره روند ثبت محوطه باستانی شوش در فهرست میراث جهانی را با اختلال و احیاناً توقف مواجه نمی‌سازد؟

ب‌ـ در صورتیکه قلعه شوش به هتل تبدیل شود تکلیف آثار، تاریخی که در آن نگهداری و حفاظت می‌شود، چه خواهد بود و سازمان برای نگهداری و حفاظت مطلوب از آن چه پیش‌بینی‌هایی انجام داده است؟

پ‌ـ ایا کاری که ما با محوطه باستانی شوش می‌کنیم با کاری که طالبان با مجسمه‌های بودا در بامیان افغانستان انجام دادند برابری نمی‌کند؟

سعید محمدپور
مدیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان، تاریانا

دسته بندی: 

دیدگاه‌ها

جناب سعید محمدپور همکارارجمندخسته نباشید مطالب ارزنده ومثمرثمرنوشتید اینقدرمنطقی وعالمانه نوشتید که دل هر خواننده ای را به ستوه خواهدآورد.در یک کلام خط خطی کردن ویا آب روی صفحه اصلی شناسنامه خود ریختن یعنی نابودی هویت خودیعنی ناخوآگاهی!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!یعنی.........

افزودن یک دیدگاه تازه