گفتگویی با سعید محمد پور؛ رئیس انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان

سعید محمد پور متولد سال ۱۳۵۰ خرمشهر است ولی تا ۹ سالگی در خرمشهر زندگی کرد و با آغاز جنگ و آوراگی در چند شهر بالاخره با خانواده در اهواز ساکن شد. در سال ۱۳۶۸ در رشته اقتصاد اجتماعی دیپلم گرفت و در سال ۱۳۶۹ به سربازی می رود و پس از پایان سربازی در سال ۱۳۷۱ در سال ۱۳۷۶ وارد دانشگاه می شود و در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز در رشته حقوق تحصیل می کند. در سال ۱۳۸۱ در آزمون استخدامی سازمان میراث فرهنگی شرکت می کند و پس از قبولی از دی ماه سال ۱۳۸۱ رسماً در اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان مشغول بکار می شود.او چند سالی است در منطقه یک ساکن است و محل کارش نیز اخیرا به همین منطقه منتقل شده است. مجتبی گهستونی با محمدپور که یکی از دوستداران اصیل میراث فرهنگی است و تا کنون برای حفظ بافت تاریخی اهواز که عمدتا در مرکز شهر پراکنده می باشد گفت و گویی انجام داده که می خوانید.

چگونه به میراث فرهنگی علاقه مند شدید؟
از دوره نوجوانی مطالعات تاریخی داشتم و به تاریخ ایران علاقمند بودم. بعدها به حوزه آثار باستانی بعنوان قسمتی از تاریخ یا بن مایه اصلی تاریخ علاقمند شدم و با انگیزه آشنایی بیشتر و حفاظت از آثار تاریخی در امتحان استخدامی میراث فرهنگی شرکت کرده و قبول شدم.

برای شما که دوستدار میراث فرهنگی هستی شهر اهواز دارای چه ارزش تاریخی و فرهنگی است؟
تا زمانی که وارد اداره میراث فرهنگی نشده بودم از تاریخ اهواز اطلاع خاصی نداشتم. پس از شروع به کار در اداره میراث فرهنگی و کسب اطلاع لازم با تاریخ اهواز آشنایی پیدا کردم. برابر مدارک موجود، اهواز شهری به یادگار مانده از تمدن باشکوه ایلام است که با فراز و نشیب بسیار و پس از متروک شدن کامل در قرن پنجم هجری مجدداً در اواخر دوره ناصرالدین شاه حیات مجدد خود را آغاز نمود. بنابراین این شهر از لحاظ تاریخی و فرهنگی بسیار با اهمیت و قابل توجه است.

رودخانه کارون که از میانه شهر اهواز عبور می کند تا چه حد در شکل گیری شهر اهواز موثر است؟
تحقیقات باستان شناسی مشخص کرده که از قدیم الایام تا امروز هر جا که آب بوده تجمع انسانی و آبادی و آبادانی نیز با محوریت آب شکل می گرفته، کما اینکه شهرهای تاریخی بزرگ در کنار رودهای بزرگ شکل گرفته اند. ایلامیان در محل کنونی اهواز و در کنار رود کارون شهری بنا کردند به نام اوژ یا اکسین که پس از قریب به سی قرن حرکت فرهنگی هم اکنون با نام اهواز شناخته و معرفی می شود. به احتمال زیاد اهمیت کارون برای کلیه تمدن ها و سلسله ها و دولت هایی که در کنار شهر ساخته شدند (و از جمله اوژ تاریخی یا اهواز کنونی) استفاده از این رودخانه بمنظور کشتیرانی و حمل و نقل مسافر و کالا ، استفاده از آب کافی بمنظور آبیاری اراضی کشاورزی و تامین آب آشامیدنی بوده است.

گردشگری اهواز تا چه حد مقبول افتاده است؟
در اهواز جاذبه های گردشگری یعنی اماکن و نقاطی که گردشگران داخلی و خارج مایل به بازدید از آنها هستند وجود دارد ولی گردشگری یعنی سیستمی که گردشگر را از لحظه ورود در شهر تا زمان خداحافظی با آن مدیریت و پشتیبانی کند بکلی وجود ندارد.جذب گردشگر و نگاه به گردشگری بعنوان یک علم که محصول آن بسیار فراتر از مرزهای یک کشور است در ابتدای کار نیازمند علم، دانش و فهم گردشگری، گردشگر و گردش می باشد که به نظر من شهر اهواز از همین ابتدای کار دچار مشکل است. مسئولین این شهر صرف چاپ مثلاً هزار نسخه نقشه گردشگری اهواز یا چاپ چند هزار پوستر و چند تا سخنرانی آتشین در مورد گردشگری را کافی برای احیاء سیستم گردشگری شهر اهواز می دانند که مایه تاسف است. شهر اهواز واقعا چند هتل استاندارد پنج ستاره، دستشویی مرتب و تمیز در سطح شهر یا رستوران قابل قبول دارد؟ تاکنون چه مسیرهایی برای گردشگری تعیین شده و زیر ساخت های آن فراهم گردیده است. البته تلاش هایی از سوی تنی چند از دوستداران میراث فرهنگی و گردشکری در اهواز صورت گرفته که قابل تقدیر است.

بافت مرکز شهر اهواز تا چه حد دارای غنائت فرهنگی است؟
پس از اعطای امتیاز کشتیرانی به انگلستان و آغاز کشتی رانی داخلی و بین المللی برروی کارون، بدلیل موقعیت خاص محل کنونی اهواز و استفاده از این منطقه طی قرون متمادی بعنوان شهری بندری و پایانه حمل و نقل کالا و مسافر، این منطقه اهمیت دوباره یافت و به مرور بر روی شهر باستانی هرمز اردشیر، شهری جدید با نام ناصریه که بعدها به اهواز تغییر نام یافت، شروع به رشد کرد. شهری با معماری خاص بومی و همگون با وضعیت طبیعی و اب و هوای این منطقه از خوزستان و با الهام از معماری شهرهای مجاور مانند شوشتر و دزفول . تا سال ۱۳۳۵ منطقه ای که هم اکنون بعنوان بافت تاریخی یا نقطه تاریخی یا نقطه آغاز ایجاد و شکل گیری آغاز کنونی تحت نظارت قوانین و مقررات ناظر بر حفاظت از اثار تاریخی- فرهنگی قرار داد، شکل گرفت. در سال ۱۳۸۰ سازمان میراث فرهنگی کشور برابر قانون برنامه سوم توسعه اقدام به شناسایی و معرفی بافت تاریخی شهرهای تاریخی کشور نمود که در همین راستا اهواز نیز بدلیل قدمت، معماری منحصر به فرد و بالاخص وجود معماری خاص دوره پهلوی که تلفیقی از معماری بومی و مدرن بوده و هم اکنون بعنوان بناهایی منحصر به فرد این دوره شناخته می شود، بعنوان یکی از شهرهای دارای بافت تاریخی کشور اعلام شد. بافت تاریخی اهواز یکی از زیباترین بافت های تاریخی کشور و نمونه بی بدیل از احیاء باز زنده سازی شهرهای تاریخی با معماری متاخر و تلاش برای حیات مجدد تاریخی می باشد.

انجمن تاریانا برای شناسایی و معرفی بافت مرکز شهر اهواز چه اقداماتی انجام داده است؟
انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان بعنوان تنها سازمان مردم نهاد فعال در حوزه میراث فرهنگی در مرکز استان از ابتدای شروع بکار دلیل تعرضات وسیع اشخاص حقیقی و حقوقی به یکی از زیباترین بافت های تاریخی شد تلاش وسیعی در جهت حفاظت از ریشه های تاریخی شهر اهواز به دو صورت موازی و همزمان آغاز نمود. جهت اول اطلاع رسانی و ارتقاء آگاهی عمومی نسبت به اهمیت بافت تاریخی اهواز و لزوم نگهداری و حفاظت از آن و جهت دوم نامه نگاری های وسیع و مذاکرات مکرر با مسئولین ذیربط با هدف هماهنگی برنامه های توسعه شهری با بافت تارخی اهواز. در سال ۱۳۸۸ پوستر هرمز اردشیر یا اهواز تاریخی جهت آگاهی عمومی منتشر شد. هم اکنون نیز در حال همکاری با سازمان نوسازی و بهسازی اهواز جهت حفاظت از بافت تاریخی اهواز می باشیم و امیدواریم که با تلاش های صورت گرفته حفاظت از بافت تاریخی اهواز را وارد روند صحیح خود بنماییم.

تشکیل اداره میراث فرهنگی برای اهواز تا چه حد ضرورت دارد؟
حفاظت از بافت تاریخی اهواز بعنوان یک مجموعه منسجم و یکپارچه و همچنین سایر بناهای تاریخی شهر نیازمند تدوین و اجرای برنامه ای منسجم و مدیریت کلیه دستگاه ها و نیروهای مربوطه و دخیل در آن در یک واحد مستقل با نام اداره میراث فرهنگی اهواز می باشد. فقدان اداره میراث فرهنگی در شهرستان اهواز تاثیرات نامطلوب و غیر قابل جبرانی بر روی موجودیت آثار تاریخی و فعالیت مرتبط با حفاظت از آثار تاریخی بر جای گذاشته است.

توسعه شهر بر روی محوطه باستانی هرمز اردشیر، ساخت سیلو و جاده کمر بندی بر روی محوطه باستانی شرق اهواز، تخریب بسیاری از بناها را در پی داشته است که ناشی از نبود اداره میراث فرهنگی اهواز می باشد.

چه دلیلی دارد که بافت تاریخی اهواز در مرکز شهر که نیاز به نوسازی دارد حفظ شود؟
در خصوص نوسازی بافت فرسوده اهواز چند نکته را باید توجه کرد؛ اولاً: منطقه ای که هم اکنون بافت فرسوده شناسایی و اعلام شده است هسته مرکزی بافت تاریخی اهواز بوده و متاسفانه شهرداری اهواز به جای عمل به وظایف خود برابر بند ۲۲ ماده ۵۵ و ماده ۱۰۲ قانون شهرداری ها مبنی بر همکاری با میراث فرهنگی جهت حفاظت از آثار تاریخی- فرهنگی شهر، در حال تخریب و نابودی هویت و تاریخ شهر اهواز می باشند. ثانیاً: چنانچه بر فرض محال این منطقه یعنی بافت تاریخی، بافت فرسوده نامیده شود آیا شهرداری تعریف صحیحی از نوسازی بافت فرسوده دارد که بنظر بنده ندارد. بافت فرسوده به معنای تخریب خانه های قدیمی و انبوه سازی و آپارتمان سازی با ظاهری مشمئز کننده و بدون تفکر علمی نیست بلکه به معنای انجام مطالعات و تطبیق ساخت و ساز و معماری با نیازها و احتیاجات ساکنین این گونه مناطق است. بازسازی بافت فرسوده بر اساس نیاز امروز و الگوی معماری الهام گرفته از معماری بومی و محلی می باشد. ساخت و سازهای موجود در بافت بافت تاریخی اهواز نشان می دهد که شهردار فرهیخته حتی یک درصد از ذوق هنری یک معمار در صد سال پیش را ندارد.

در بافت فرسوده اهواز چند بنای تاریخی وجود دارد و چگونه باید آن ها را حفظ کرد؟
هم اکنون در بافت تاریخی اهواز بین ۲۰۰ تا ۲۳۰ بنای تاریخی منحصر به فرد و قابل حفاظت وجود دارد که می توان به حمام جنت، حمام اسلامی، منزل دادرس، هتل قو، دبستان فردوسی، دبستان بهمن، دانشسرای مقدماتی، بیمارستان امام خمینی (ره)،سرای معین التجار و... اشاره کرد که بمنظور حفاظت و صیانت از آثار تاریخی- فرهنگی اهواز باید چند کار را انجام داد:

۱. تشکیل کار گروه مشترک میان سازمان میراث فرهنگی و شهرداری.
۲. انجام مطالعات شناسایی دقیق تعداد بناهای تاریخی بجای مانده.
۳. انجام مطالعات مرمت و احیاء تعداد بناهای تاریخی شناسایی شده.
۴. دعوت از بخشی خصوصی جهت تملک و احیاء بناهای تاریخی با دادن امتیازات لازم که اجای طرح را دارای توجیه اقتصادی نماید.
۵. تشکیل اداره میراث فرهنگی اهواز.
۶. استفاده از سازمان های مردم نهاد جهت حفاظت از بناهای تاریخی.
۷. تملک تعدادی از بناهای تاریخی توسط شهرداری و تبدیل آنها به مراکز فرهنگی.

دسته بندی: 

افزودن یک دیدگاه تازه