نوشته

دهمین روز از هفتمین ماه سال خورشیدی مصادف با جشن باستانی مهرگان است. آیینی که هنوز زرتشتیان ایران آن را در کمال آزادی برگزار می کنند و نماد پیروزی نیروی راستی و عدالت بر دروغ و ستمگری است.در ایران باستان، جشن مهرگان پس از نوروز دارای اهمیت ویژه‌ای بود . به این دلیل که هر دو آغاز فصل‌های سال را نوید می‌دادند. نوروز آغاز تابستان و مهرگان، آغاز زمستان، زیرا در آن زمان سال به دو فصل تقسیم می شد.

بخش از زمین های باستانی شوش که به اندازه 10 هکتار به ژرفای 6 متر کنده شده است.در خبرهای چند روز‌ گذشته اعلام شد ساخت هتل چندمنظوره در شوش غیرقانونی است؛ ساخت هتل لاله در این شهر باستانی هم از جمله موارد مورد اعتراض دوستداران میراث فرهنگی است که باید از ادامه کار آن جلوگیری شود. این مطلب چگونگی شکل‌گیری ماجرا را از آغاز تا انجام پی می‌گیرد.

چندی پیش مالکان خصوصی هتل لاله شوش، اقدام به گودبرداری زمینی به وسعت 100 در 100 متر در شهر باستانی شوش کردند که به تخریب لایه‌های ساسانی و اشکانی منجر شد. به رغم اعتراض‌های مکرر و قول مساعد رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور برای مجازات عاملان این اتفاق، سازمان میراث فرهنگی خوزستان بتازگی صدور مجوز برای این هتل را قانونی خواند.

همین مساله به اعتراض افکار عمومی منجر شد و صدور مجوز برای احداث هتل لاله شوش از طرف دوستداران میراث فرهنگی به دلیل استقرار زمین این هتل در عرصه تاریخی شهر باستانی شوش غیرقانونی اعلام شد.

صادق محمدی، رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و از گردشگری خوزستان به رغم قول مساعد اسفندیار رحیم مشایی، رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور برای مجازات افرادی که محوطه شوش را برای ساخت این هتل تخریب کردند، در گفتگو با رسانه‌های محلی از صدور مجوز احداث هتل لاله شوش حمایت کرد که به واکنش تند بسیاری از اقشار مختلف منجر شد.

گفته‌های رئیس سازمان میراث فرهنگی خوزستان پیش از این هم با واکنش تند گروه‌های مختلف برای حفاظت اصولی از آثار تاریخی این استان منجر شده است.

محمدی پیش از این تخریب‌ها نیز در گفتگوی رسانه‌ای خود گفته بود در محل مورد نظر هیچ اثر تاریخی وجود ندارد. به رغم سخنان وی، عملیات گودبرداری هتل لاله شوش که با مجوز سازمان میراث فرهنگی خوزستان انجام شده بود به تخریب لایه‌های تاریخی در این منطقه منجر شد.

پس از آن رحیم مشایی  که بدون اطلاع از تاریخی بودن این محوطه با حضور رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان خوزستان، کلنگ احداث هتل را بر زمین زده‌ بود  از طه هاشمی، معاون پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی خواست پیگیر این تخریب شود و تمام اطلاعات به دست آمده از این گزارش را در اختیار خبرنگاران و رسانه‌ها قرار دهد.

وی همچنین تاکید کرده بود که از تخلف هیچ ‌فرد و مقام مسوولی در این مورد نمی‌گذرد و در این میان مدیر و کارشناس فرقی نمی‌کند و با متخلف بشدت برخورد خواهد کرد.

مشاهدات و آثار باستانی‌
باقیمانده دو کوزه تاریخی که در دیواره پی کنده شده برای هتل به جا مانده اند.مشاهدات انجمن دوستداران میراث فرهنگی نشان می‌دهد لایه‌های باستانی، سفال و اسکلت انسانی در دیواره و اطراف محوطه قابل مشاهده بوده و به نظر می‌رسد هنگام گودبرداری این آثار که احتمالا متعلق به دوره اشکانی و ساسانی بوده تخریب شده‌اند.

این مشاهدات را بسیاری از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی هم در برنامه‌ها و همایش‌های خود تایید کرده‌اند. به گزارش انجمن دوستداران میراث فرهنگی، اکنون اثری از خاک‌های برداشته شده دیده نمی‌شود و خاک‌ها به احتمال قوی با ماشین‌آلات سنگین به جای دیگری منتقل شده‌اند.

شنیده‌ها حکایت از این دارد که احتمالا مجریان طرح نمی‌خواستند خاک‌هایی را که دارای مواد فرهنگی و آثار تاریخی بودند، برای اثبات جرم خود، در منطقه باقی بگذارند.

همچنین محوطه تخریب شده که به بزرگی یک زمین فوتبال است، در حال حاضر، به حال خود رهاست. با وجود این رئیس سازمان میراث فرهنگی خوزستان در گفتگو با رسانه‌های محلی این استان، صدور مجوز را قانونی دانسته و درج اخبار تخریب محوطه شوش در رسانه‌ها را برنامه‌ای برای تخریب عملکرد دولت نهم توصیف کرده است.

مجتبی گهستونی، سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان همچنین در پاسخ به این ادعا گفت: بی‌شک ادعای رئیس سازمان میراث فرهنگی خوزستان در خصوص جنجال خبری به قصد تخریب عملکرد دولت نهم در خصوص اعتراض به احداث هتل لاله شوش، به‌هیچ‌وجه صحت ندارد و انتشار این اخبار تنها با هدف جلوگیری از تخریب یکی دیگر از محوطه‌های باستانی صورت گرفته است.

نمایی نزدیکتر به کوزه ای که با لودر دریده شده استبه گفته گهستونی، اگرچه رئیس سازمان میراث فرهنگی خوزستان ادعا کرده احداث این هتل بر اساس طرح جامع شهر شوش انجام شده است، ولی باید به ایشان یادآور شد که طبق مصوبه هیات دولت و بر اساس بخشنامه مصوب استانداری خوزستان به شماره 62180/10 در تاریخ 15خرداد 1375 و بخشنامه‌های 38140 مورخ 4 اسفند 1382 و به شماره 57840 در مهرماه 1382 که بر اجرای بخشنامه مربوط مبنی بر این‌که کلیه دستگاه‌های اجرایی مکلف هستند پیش از انجام هرگونه طرح عمرانی و در مرحله امکان‌سنجی و مکان‌یابی نسبت به انجام مطالعات فرهنگی ‌تاریخی از نظر وجود یا عدم وجود آثار فرهنگی تاریخی در محدوده اجرای طرح اقدام کنند، تاکید کرده که  باید تمامی مطالعات پیش از انجام هرگونه عملیاتی انجام شود و براساس، آن تصمیم‌های بعدی برای انجام دادن یا ندادن طرح گرفته شود.

وی تاکید کرد: با توجه به این‌که هتل، یک طرح عمرانی محسوب می‌شود انجام این‌گونه مطالعات برای اجرای طرح‌‌های عمرانی لازم و ضروری است که هیات دولت و استانداری خوزستان نیز بر اجرای آن تاکید می‌کنند. برهمین اساس سازمان میراث فرهنگی خوزستان مکلف بود پیش از صدور مجوز هتل به بخش خصوصی، مطالعات مورد نظر را انجام دهد که به این وظیفه قانونی عمل نکرده است.

به گفته وی، در سال‌های اخیر سازمان میراث فرهنگی خوزستان در چندین مرحله اقدام به صدور مجوزهایی کرده که کاملا غیرقانونی بوده و استعلام‌های لازم درباره آن انجام نشده که از جمله این اقدامات می‌توان به کلنگ‌زنی 10 هتل در خوزستان که با حضور اسفندیار رحیم مشایی در 2 سال گذشته انجام شده، اشاره کرد.

تصویب حریم شهر شوش در پیچ و خم بروکراسی!
باقیمانده های کاخ آپادانا به بدترین شکل ممکن بدون نگاهبان و سایبان به حال خود رها شده اند تا نابود شوند.انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان همچنین خواستار شد در صورتی که سازمان میراث فرهنگی خوزستان مدعی است مطالعات باستانی‌شناسی پیش از آغاز عملیات گودبرداری انجام‌شده نتایج این مطالعات در اختیار افکار عمومی قرار گیرد.

گهستونی تاکید کرد: رئیس سازمان میراث فرهنگی خوزستان باید بداند سال گذشته تیم اعزامی تعیین حریم شوش که از تهران به شوش اعزام شدند، تعیین حریم شوش را انجام دادند و طرح را با موفقیت به انجام رساندند، اما مطالعات تعیین حریم هنوز به امضا و تصویب نرسیده است.

بر همین اساس، عرصه 1200 هکتاری شهر باستانی شوش اگرچه اکنون توسط باستان‌شناسان مشخص شده، اما هنوز به تصویب نرسیده است و کارشناسان پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری شوش بارها در گفتگوی‌های مطبوعاتی خود علت این تعلل را ماندن پرونده در پیچ و خم امور اداری عنوان کرده و اعتقاد دارند تصویب این عرصه وضعیت ملاحظات حفاظتی درباره شوش توسط تمامی نهادهای دولتی و سازمانی را مشخص می‌کند.

براساس گفته‌های محمدرضا چیت‌ساز، مدیر موقت پایگاه شوش در 2 ماه گذشته کارهای اداری تصویب عرصه آغاز و نقشه جدید به معاونت میراث فرهنگی و دفتر ثبت آثار ملی تحویل داده شده است.

کل محوطه باستانی شوش بدون نرده و نشان و نگاهبان رها شده و در این میان معتادان نیز سهم خود را از تخریب آثار باستانی انجام می دهند.از سویی دیگر، به گفته گهستونی باید توجه داشت در زمین هتل لاله شوش آثاری از خمره‌های تاریخی و لایه‌های باستانی نه‌تنها در حریم، بلکه در عرصه تاریخی شهر شوش کشف شده بود که این مهم باید مجریان طرح را بر آن دارد تا زمان انجام مطالعات باستان‌شناسی، طرح همچنان متوقف نگه داشته شود.

همچنین این انجمن در واکنش به گفته دیگری از رئیس سازمان میراث فرهنگی خوزستان مبنی بر این که مکان‌های انتخاب شده برای احداث هتل براساس نقشه عرصه و حریمی است که از طرف معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی در سال 1379 به تصویب رسیده، به همین دلیل زمین هتل لاله شوش خارج از محوطه تاریخی شوش قرار دارد و بار دیگر انجام مطالعات برای تعیین حریم شهر باستانی شوش را که توسط گروه تعیین حریم اعزامی از تهران و پایگاه باستان‌شناسی شوش انجام گرفت، یادآور شد.

گهستونی همچنین کلنگ‌زنی در محوطه شوش را که منجر به تعرض به یک محوطه تاریخی شده نتیجه این ناهماهنگی درون‌سازمانی اعلام کرد.

سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان همچنین در پاسخ به این اظهارنظر رئیس سازمان میراث فرهنگی خوزستان مبنی بر قانونی دانستن ساخت هتل لاله گفت: براساس قانون عتیقات که سال 1309 تصویب شد، در هر زمان و هر مکانی طرحی عمرانی انجام شود و با آثار تاریخی که نشان از حیات انسان در گذشته دارند، برخورد کند باید تا زمان انجام مطالعات باستان‌شناسی طرح متوقف شود. بی‌شک آقای محمدی بخوبی می‌دانسته که این محوطه باستانی است، چراکه هنگام خاکبرداری توسط بیل‌های مکانیکی، خروارها سفال تاریخی شکسته شده است.

هتل امیرزرگر
البته هتل لاله شوش که میان مخالفت‌ها و اعتراض‌های کارشناسان و دوستداران میراث فرهنگی شوش، سنگ‌بنای خود را می‌کوبد نخستین مجوز سازمان میراث فرهنگی خوزستان برای ساخت هتل در عرصه شهر باستانی شوش که شهرت جهانی دارد، نیست. پیش از آن هم این سازمان برای ساخت هتل امیرزرگر در حریم درجه یک کاخ آپادانا به بخش خصوصی مجوز داد که باز با واکنش تند کارشناسان میراث فرهنگی، انجمن دوستداران میراث فرهنگی و اهالی مطبوعات منجر شد.

آموزش و پرورش همچنان در دل تاریخ‌
ساخت و ساز غیرقانونی یک پیش داشنگاهی در محوطه باستانی شوشپیش از این دو هتل، حریم شهر شوش یک بار دیگر تخریب شده بود. ساخت پیش‌دانشگاهی آموزش و پرورش شوش از همان ابتدا با مخالفت کارشناسان میراث فرهنگی و افکار عمومی و اعتراض مردم شوش مواجه شد، اما هر بار مسوولان میراث فرهنگی خوزستان اعلام کردند چون عرصه و حریم محوطه هنوز مشخص نشده است نمی‌توان گفت این پیش‌دانشگاهی به حریم منظری و فیزیکی شهر شوش خدشه وارد می‌کند یا نه.

این در صورتی بود که کارشناسان سازمان میراث فرهنگی اعتقاد داشتند ساخت مرکز پیش‌دانشگاهی نه‌تنها حریم محوطه شوش را می‌شکند، بلکه در حریم کاخ آپادانا قرار دارد؛ اما ساخت مدرسه ادامه یافت و حریم منظری و آسمانی کاخ آپادانا را شکست.

پس از آنها مسوولان سازمان میراث فرهنگی خوزستان و اداره شوش اعلام کردند آموزش و پرورش را ملزم به رعایت حریم این کاخ خواهند کرد، اما تا امروز که مسائل دیگری گریبانگیر این محوطه 7 هزار ساله شده است، هیچ‌یک از گره‌های پیشین باز نشده و کارشناسان نسبت به حفاظت از این محوطه ناامید شده‌اند.

ترمینال شوش، زخمی کهنه‌
اما پیشتر از همه این مسائل، ساخت ترمینال شوش روی شهر 7‌‌هزار ساله آکروپل بود که توقف چندین ساله عملیات ساخت این ترمینال و مفتوح بودن پرونده شکایت آن برای سال‌های متمادی در دادگستری شوش همگان را به کسب نتیجه مطلوب و امیدبخش برای این محوطه مهم نوید داده بود؛ اما بدون مانع خواندن انتقال مالکیت این ترمینال از سوی سازمان میراث فرهنگی به شهرداری شوش، تمامی امیدها را به یاس بدل کرد تا آینده این محوطه مهم جهانی بیش از پیش در هاله‌ای از ابهام فرو رود.

از سوی دیگر، گودبرداری هتل لاله شوش، نخستین عملیات عمرانی و اقتصادی در خوزستان نیست که به دلیل برخورد با آثار تاریخی و محوطه باستانی متوقف می‌شود. پیش از این هم اجرای عملیات‌های بسیاری با تخریب آثار مواجه شده که در برخی از آنها حتی به توقف هم منجر نشد.

یکی از ستون های کاخ آپادانا که در گذشته نامعلومی تخریب شده استاز آن جمله می‌توان به اجرای طرح‌های گلخانه‌ای سرتیوک هفتکل، قطار شهری اهواز، نیروگاه زرگان اهواز، خط لوله گاز MRS رامهرمز، ترمینال شوش و... اشاره کرد.

اما مهم‌تر از همه آنچه اتفاق افتاد باید به منطقه جوبجی رامهرمز اشاره کرد که به کشف ناگهانی یک گنجینه منحصربه‌فرد از دوره ایلامی منجر شد. کشف این گنجینه که در نوع خود بی‌نظیر بود و وجود 3 حلقه موسوم به حلقه قدرت دریچه تازه‌ای از مطالعات دوره ایلامی را پیش روی پژوهشگران قرار داده بود ، بسیاری را امیدوار کرد شرکت آب و فاضلاب از مسیر خود عقب‌نشینی کند و محوطه را برای پژوهش‌های بسیاری در اختیار باستان‌ شناسان تشنه میراث فرهنگی قرار بدهد؛ اما در کمال تعجب، سازمان میراث فرهنگی گنجینه کشف شده را جمع‌آوری کرد و عملیات آبرسانی به شهر رامهرمز به سرعتی باورنکردنی پایان یافت.

همه آنچه اتفاق افتاد نشان می‌دهد اگر سازمان میراث فرهنگی کشور برای نجات آثار تاریخی خوزستان که بهشت باستان‌شناسان خوانده می‌شود اقدامی فوری نکند، باید منتظر یک فاجعه در عالم باستان‌شناسی کشور بود.

 

 زهرا کشوری - خبرگزاری میراث فرهنگی

خوزستان با آنکه نام آشنایی برای همه خوزستانی ها است اما استان تماما شناخته شده ای نه برای خوزستانی ها و حتی دیگر ایرانیان هم نیست. در خوزستان هم محوطه ها وبناهای متعدد وجود دارد و هم بقاع متبرکه ای که حکایت از دیرینگی این شهر دارد.

انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان به واسطه اهمیتی که شهرهای مختلف خوزستان دارد گاهی در روزهای جمعه اقدام به بر پایی تور برای اعضاء و دوستداران میراث فرهنگی و گردشگری می نماید. این تورها با هدف شناسایی توانمندی ها و امکانات استان، شناسایی مناطق و روستاهای گردشگری ، شناسایی کرانه رودخانه هایی که قابلیت جذب گردشگر دارد و از همه مهمتر مشاهده بخشی از میراث فرهنگی صورت می گیرد. سفر به مناطق مختلف شهرستان ایذه طی تورهای متعدد مثل شیوند، شهر ایذه ، لهبید ، اوسوله ، حاجی کمال ، دهدز و... ، شوشتر ، باغ ملک ،  دزفول ، شوش که شامل کرخه ، چغازنبیل و هفت تپه و... است ، مسجدسلیمان و... از جمله سفرهایی است که تاریانا برگزار کننده آنها بوده است. ثبت تصاویر بسیار ماندگار از لحظات حضورمان در این مناطق تجربه بسیار فراوانی را برای ما به همراه آورد.

اکنون  گردشگری به مهمترین فعالیت اقتصادی جهان تبدیل شده است.

بر اساس گزارش سازمان جهانی گردشگری WTO مخارج سالانه گردشگری در سطح جهانی بالغ بر 2000 میلیارد دلار میباشد که از این مقدار 324 میلیارد دلار اختصاص به گردشگری بین المللی دارد. در بسیاری از کشورها صنعت گردشگری بصورت منبع اصلی ایجاد کار درآمده و جمعیتی بالغ بر 100میلیون نفر را در سطح جهان به اشتغال وا داشته است طبق آمار بدست آمده به ازای ورود هر گردشگر به کشور پنج شغل و حتی بنابه برآورد برخی از کارشناسان 10 شغل ایجاد میشود رشد میزان اشتغال بخش گردشگری 2/11 برابر سریع تر از سایر بخشها بوده است.

کشور ما ایران از لحاظ وجود جاذبه های طبیعی و تنوع اقلیمی جزء پنج کشور اول دنیا محسوب میشود و نیز از لحاظ دارا بودن آثار و جاذبه های تاریخی و فرهنگی جزء 10 کشور برتر دنیا است. اصلی ترین هدف تعیین شده در سند چشم انداز 20 ساله گردشگری کشور دستیابی ایران به 20 میلیون گردشگر خارجی و سهم 5/1 درصدی ایران از بازار جهانی توریسم است. امروزه در عرصه جهانی، افراد خلاق، نوآور و مبتکر بعنوان کارآفرینان اقتصادی تحولات بزرگی در زمینه های صنعتی، تولیدی و خدماتی شده اند و از آنان نیز بعنوان قهرمانان ملی یاد میشود چرخ های توسعه اقتصادی همواره با توسعه کارآفرینی به حرکت در می آید. در کشور هند طی بیست سال (80-1960) پانصد موسسه کارآفرینی شروع به کار کرده اند و حتی پاره ای از شرکت های بزرگ جهان برای حل مشکلات خود به کارآفرینان روی آورده اند.

رییس سازمان میراث فرهنگی استان خوزستان در آخرین اظهار نظر خود در مورد میراث فرهنگی استان در روز خبرنگار اعلام کرد "شیرهای میدان چهارشیر اهواز به دلیل آنکه از بتن ساخته شده اند هیچگونه ارزش تاریخی ندارند و ارزش آنها فقط به این دلیل است که یاداور لحظه ورود رزمندگان اسلام است" .

خبر بالا عین سخنان جناب آقای محمدی است که درحضورتعداد زیادی ازخبرنگاران ومسوولین سازمان میراث فرهنگی اعلام شد .

سوال این است که اگر مبنای ارزش گذاری بناها واماکن تاریخی نوع مصالح بکاررفته در آن می باشد آثاری همچون پل سیاه وپل سفید منازل بریم وبوارده آبادان وچاه شماره یک مسجدسلیمان که یادآور بخشی ازتاریخ وهویت شهرهای استان است رامی بایست درشمار آثارغیر تاریخی و فاقد ارزش دانست  سخنانی از این قبیل از آن جهت  حساسیت برانگیز است که ممکن است درآینده کسانی بادستاویز قراردادن نوع مصالح بکار رفته در آثارتاریخی به تخریب آنها اقدام کنند و درتوجیه عمل خود به گفته های ریاست محترم میراث فرهنگی خوزستان استناد نمایند

نکته دیگری که در سخنان آقای محمدی حایز اهمیت است این است که ایشان  میدان چهارشیررا تنها به دلیل یادآوری لحظه ورود رزمندگان اسلام ارزشمند دانسته اندو هر گونه ارزش دیگری رابرای آن به رسمیت نمی شناسند

تصویر روی جلد آلبوم خوزستان زیبا نگاه 2مراسم و آیین‌های بسیاری در میان اقوام مختلف ایرانی و در روستاهای دوردست برگزار می‌شود كه به دلایل بسیاری در حال فراموش شدن هستند. نوشتار زیر معرفی یكی از این مراسم است.    

خبرگزاری میراث فرهنگی، گردشگری - اعراب ساکن خوزستان رسمی دیرینه و مراسمی نمادین در مجالس خود دارند که معمولاً این مراسم در محلی به نام "مضیف" که کپر یا اتاقی بزرگ در کنار محل زندگی یا خانه شیخ است، برگزار می‌شود. در گذشته مضیف کارکردهای بسیاری داشت ازجمله محل رتق و فتق امور قبیله، محل داوری و حل اختلاف، مرکز تبادل اخبار و اطلاعات، محل تشکیل مجلس اعیان و شورای ریش سفیدان بود .(هنر و مردم، شماره 5، بهار 1385)

در این مجلس و مضیف بود که شیخ دستور آماده سازی قهوه، این مراسم نمادین پر از راز و رمز را صادر می کرد؛ قهوهای که در این مراسم استفاده می‌شد، قهوه آسیاب نشده بود و بیشتر از کشورهای حاشیه خلیج فارس تهیه می‌شد.

ابتدا قهوه را با وسیله‌ای دو شاخه به نام مهماس که شبیه مقاش می‌باشد در ظرفی ریخته و تفت می‌دهند و آنگاه آن را در هاون آسیاب کرده و برای مراسم آماده می‌کنند؛ پس از آن در ظرفی بزرگ به نام "گم گم" که چیزی شبیه گلاب‌پاش‌های قدیمی و از جنس ورشو (مفرغ) است، آب ریخته و پس از جوش آمدن، قهوه آسیاب شده را اضافه کرده و از هل هم برای خوش طعم شدن آن استفاده می‌كنند.

هنگامی که قهوه آماده سرو باشد ساقی آن را در ظرف کوچکتری به نام  "دله" که شبیه همان "گم گم" است ریخته و سپس این مراسم آیینی با زیرکی و دانایی ساقی ادامه می‌یابد.

به نام خدا

ایران زمین سرزمینی باستانی است که چونان انگشتری زرین تمدن های کهن را در خود گرد آورده و استان خوزستان با جای دادن یکی از باشکوه ترین آثار معماری باستانی این سرزمین عزیز (زیگورات چغازنبیل) در خود می تواند ادعا کند که نگین انگشتری است.

با وجود آثار برجای مانده از پایتخت‌ها و تمدن های کهن ایلامی، هخامنشی، ساسانی، اسلامی...، آرامگاه دانیال نبی«شوش»، بزرگترین و نخستین آسیاب‌های آبی جهان در شوشتر، نخستین دانشکده پزشکی دنیا، طبیعت سرسبز و آب و هوای خنک دامنه کوه‌های زاگرس در ایذه،همراه با مردمانی خونگرم، مهمان نواز و همیشه دلشاد، یکی از مکان‌های زیبای گردشگری کشورمان می‌باشد. آنگونه که در طول سفر به این سرزمین، مسافر گذر تاریخ کشور را از نزدیک لمس آبشارها و آسیاب‌های آبی شوشترکرده و همپای آب و هوای متنوع مناطق گوناگون این استان سفری متفاوت را تجربه می کند.

چندیست که خبری مبنی بر تبدیل قلعه فرانسویها در محوطه باستانی شوش (که به قلعه شوش معروف می‌باشد) به هتل در نشریات منتشر گردیده است که ظواهر امر نشان از عدم کارشناسی کافی موضوع و نیز عدم تحقیق لازم در شرایط و وضعیت کنونی بنا جهت تبدیل کاربری آن به هتل دارد. به منظور اثبات عدم امکان تبدیل قلعه شوش به هتل دلایل متعددی وجود دارد که ذیلاً به اهم آنها اشاره می‌گردد:

1ـ تغییر کاربری آثار فرهنگی‌ـ تاریخی متناسب با شأنیت و حیثیت فرهنگی بنا در مبحث تغییر کاربری ابنیه فرهنگی‌ـ تاریخی و تبدیل آن‌ها به اماکن مورد نیاز گردشگری و مناسب نیاز روز جامعه اولین شرط حفظ شأنیت و حیثیت فرهنگی‌ـ تاریخی بنا می‌باشد. آثار فرهنگی ـ تاریخی براثر مرور زمان و نشستن غبار گذر ایام برآنها از سویی شاهدان بسیاری از حوادث واقعه در تاریخ ایران بوده و از سوی دیگر مدارک و اسناد زنده دوره‌ای از تاریخ باشکوه کشور می‌باشند و با وجود این اوصاف بتدریج دارای شأنیت و احترام خاصی نزد امروزیان می‌باشند، لذا تغییر کاربری چنین ابنیه‌ای باید با مطالعه کامل، استفاده از نظر کارشناسان و با ظرافت خاصی انجام پذیرد تا هم بعنوان سند زنده شکوه تاریخ یک ملت جایگاه فرهنگی خاص خود را در اجتماع حفظ نماید و هم با در نظر گفتن شأنیت فرهنگی‌ـ تاریخی آن وارد زندگی امروزین شده و در نهایت با وضعیت مطلوب برای آیندگان به یادگار بماند. ساخت قلعه شوش توسط هیأت فرانسوی، که مشغول کاوشهای باستانشانسی در شوش بود، جهت اقامت موقت هیأ‌تهای باستانشناسی و حفاظت و نگهداری آثار منقول فرهنگی‌ـ تاریخی مکشوفه، از سال 1897 میلادی شروع و در سال 1912 میلادی ساختمان آن به پایان رسید. به عبارت دیگرکاربری اولیه بنا اختصاصی و تخصصی بوده است. بنابراین در صورتیکه این بنا مورد توجه دولت جهت احیاء و استفاده مطلوب از آن می‌باشد بهترین کاربری همان نقش آفرینی قدیمی یعنی مرمت و احیاء بنا جهت استقرار گروههای باستانشناسی و هیأتهای علمی و نیز محلی مطمئن برای حفاظت آثار منقول فرهنگی‌ـ تاریخی می باشد. این چنین می‌توان با حفظ شأنیت و حیثیت فرهنگی‌ـ تاریخی بنا، آن را برای استفاده بهینه و مطلوب آماده نمود.

استان خوزستان از نظر جغرافیایی در یکی از بهترین نقاط ایران واقع شده است و رودهای پرآب آن سبب شده تا این منطقه از دیرباز سکونت‌گاه مناسبی برای زندگی انسان‌ها باشد و امروز در جای‌جای خوزستان آثار تاریخی متعددی یافت می‌شود که در جذب گردشگر اهمیت ویژه‌ای دارد، با این حال خشکسالی، گرما و عواملی سبب شده که این استان حتی از نظر ساکنان آن به بدترین جای ممکن برای سفر و گذراندن ایام تابستان معرفی شود. سفر و جذب گردشگر به استان خوزستان تنها در ایام نوروز آن هم به دلیل آب و هوای بسیار مساعد و دشت‌های فراوان که تنها در بهار به جاذبه تبدیل می‌شوند، میسر و ممکن است.

هر ساله در ایام نوروز بیش از 5 میلیون مسافر به این استان سفر می‌کند اما در ایام تابستان این استان نه ‌تنها در جذب گردشگر ناتوان می‌ماند، بلکه از جمله استان‌هایی می‌شود که مردم آن مایل هستند ایام تابستان و اوقات فراغت خود را در مناطقی مساعد و خوش آب و هوا بگذرانند. رضا حمیدی یکی از شهروندان اهوازی در مورد گذراندن تعطیلات ایام تابستان در خوزستان به خبرگزاری فارس در خوزستان گفت: بیش از شش ماه است که استان ما درگیر گرد و غبار شدید است و گرما در ایام تابستان در بعضی از ساعات روز به بالای 50 درجه هم می‌رسد، قطعی آب و برق در خوزستان بیش از حد مردم استان را آزار می‌دهد.

فراگیر شدن پدیده گرد و غبار در استان خوزستان و گسترش این پدیده به سایر استان‌های غربی، جنوبی و حتی مرکزی، نگرانی های موجود را افزایش داده است. طبق گزارش روزنامه محلی روزان از مهرماه 86 تا پایان سال، 31 مورد پدیده گرد و غبار با میانگین ماندگاری 46 ساعت در خوزستان روی داده بود در حالی که در ابتدای سال تا کنون خوزستان شاهد 22 مورد بروز پدیده گرد و غبار با میانگین ماندگاری 60 ساعت بوده است یعنی از ابتدای سال تا کنون 55 روز ( تقریبا نصف روزهای گذشته از سال جدید) مردم خوزستان درگیر این پدیده بوده‌اند.

از سوی دیگر مدیر مرکز فوریتهای پزشکی استان تعداد مراجعین به بیمارستان‌ها به علت هوای آلوده را در روزهای 27 و 28 خرداد ماه 205 نفر اعلام کرده که متأسفانه دو نفر در تاریخ‌های فوق به علت مسمومیت تنفسی جان خود را از دست داده‌اند (روزان 17 تیرماه 87). با عنایت به موارد فوق بی توجهی به این مسأله می‌تواند در آینده نزدیک علاوه به خطر انداختن سلامتی مردم، اکوسیستم خوزستان و بعضی از مناطق همجوار را دچار تغییرات بنیادین کند
ما با توجه با تخصص خود از زمستان گذشته پروژه ای تحقیقاتی را روی این موضوع شروع نمودیم در این نوشتار قصد داریم در کنار ارائه نتایج اولیه تحقیقات علمی خود در این زمینه، راهکارهای مناسبی در جهت کاهش وقوع این پدیده و کاهش اثرات زیانبار حاصل از آن ارائه دهیم.

صفحه‌ها