خوزستان درمیان رتبه های کسب شده برای ستادهای نوروزی کشور سهمی ندارد

کاخ آپادانا در شوش
رود شاهی در دشت عقیلی گتوند

خوزستان درمیان رتبه های کسب شده برای ستادهای نوروزی کشور سهمی ندارد؛ کارت زرد برای میراث فرهنگی خوزستان
مجتبی گهستونی: استان خوزستان به دلیل داشتن تاریخ دیرینه، تنوع قومی و فرهنگی، برخورداری از بناها و محوطه های تاریخی و جاذبه های گردشگری، استان پُر رمز و رازی محسوب می شود.

اهمیت پیشینه تاریخی خوزستان در نزد باستان شناسان و دیگر کارشناسان تا حدی بود که از نطر آنان خوزستان گهواره تمدن و بهشت باستان شناسان محسوب می شود.
تلاش های چند ساله دوستداران میراث فرهنگی، فعالان گردشگری و رسانه ها برای معرفی استان خوزستان به مردم ایران و گردشگران خارجی باعث شده تا بخشی از سفرها به صورت هدفمند به خوزستان طراحی و برنامه ریزی شود.

با وجود همه این اهمیتی که عنوان شد بازدید از سایت های تاریخی خوزستان که بخش قابل توجه و مهمی از گنجینه های باستانی کشور محسوب می شوند به نسبت سایر محوطه ها و بناهای تاریخی کشور که گاه از اهمیت کمتری برخوردارند قابل توجه نیست و در آمارهایی که از بازدیدها عنوان می شود در بسیاری مواقع نام خوزستان به چشم نمی خورد.

چرا آمار همچنان با شاخص های موجود فاصله دارد؟

اگرچه کوشش هایی از سوی فعالان میراث فرهنگی و گردشگری برای معرفی خوزستان صورت می گیرد تا گردشگران بسیاری به خوزستان سفر کنند اما چرا درصد این آمار همچنان با شاخص های موجود فاصله دارد؟ این پرسش در بسیاری مواقع ذهن دست اندرکاران امر را به خود مشغول کرده است.

با فرا رسیدن ایام سفر به استان هایی مثل خوزستان و به خصوص نزدیک شدن به تعطیلات نوروزی، از سوی مسئولین استان پیش بینی می شود که درصد قابل توجهی از گردشگران به خوزستان سفر کنند تا در بازدید از آثار باستانی خوزستان با پیشینه تاریخی خوزستان بیش از پیش آشنا شوند.

در حالی که کوشش فراوان صورت می گیرد تا بازدیدهای فراوانی در محوطه ها و بناهای تاریخی صورت بگیرد اما از نظر دوستداران میراث فرهنگی در شرایطی که تلاش کمتری برای مرمت دایمی صورت می گیرد پایداری بنا و محوطه را در اولویت نخست قرار می دهند.

وندالیسم و تخریب آثار تاریخی

در سازه های آبی تاریخی شوشتر در حالی مسئولین از بازدید دهها هزار نفر گردشگر ذوق زده می شوند که به گفته کارشناسان، سازه های آبی تاریخی در قسمت آبشارها، تونل بلیتی و پل بند گرگر از شرایط نامناسبی برخوردارند و گسیختگی و ترک های فراوان مشکلات فراوان ایجاد کرده و توقف مرمت ها از ماهها قبل دلهره فراوانی برای کسانی که می دانستند گردشگران بر لبه چه تیغی در حال راه رفتن هستند فراهم آورد.

در چنین شرایطی وندالیسم و تخریب آثار تاریخی کشور و یادگار‌نویسی، ما را به یک سو هدایت می‌کند و آن، دغدغه‌های کارشناسان آموزشی در جامعه است که از عدم فرهنگ‌سازی مناسب در این زمینه سخن می‌گویند.

مهناز رحیمی کارشناس مرمت آثار تاریخی، در ارتباط با عدم فرهنگ‌سازی در زمینه حفاظت از میراث فرهنگی می گوید: هم اکنون کافی ‌است سری به یکی از ابنیه تاریخی کشور بزنید و افرادی را مشاهده کنید که کودکانشان را بر روی تندیس‌ها می‌نشانند و از آن‌ها عکس می گیرند یا در برابر صدمات احتمالی به آثار تاریخی توسط فرزندانشان سکوت می‌کنند. دلیل این امر هم، همین عدم فرهنگ‌سازی در کودکان نسل‌های گذشته است که اکنون خود به پدر یا مادری تبدیل شده‌اند.

وی ادامه می دهد: در واقع اگر امروز ما در این زمینه گامی به جلو برنداریم نباید انتظار داشته باشیم که پدر و مادران فردای جامعه نیز فرهنگ حراست از آثار تاریخی کشور را در ذهن و اندیشه فرزندان خود نهادینه کنند.

فاصله محوطه های جهانی

استان خوزستان به واسطه داشتن دو اثر مهم جهانی "چغازنبیل" در شوش و "سازه های آبی تاریخی" در شوشتر در دنیا از اهمیت بالایی برخوردار است که ثبت معبد (زیقورات) چغازنبیل به عنوان نخستین اثر ثبت شده ایران در فهرست آثار جهانی در سال ۱۳۵۸ و ثبت جهانی سازه های آبی شوشتر به عنوان مهم ترین دانش مهندسی آب در سال ۱۳۸۸ این انتظار می رفت که سالانه خیل گردشگران ایرانی و خارجی بیشماری به خوزستان سفر کنند تا از این آثار بازدید نمایند.

اگرچه هر ساله در ایام نوروز محوطه چغازنبیل و سازه های آبی شوشتر بیشترین بازدید را در میان سایر محوطه ها و بناهای خوزستان دارند اما این سهم در میان سایر محوزه ها و بناهای جهانی دیگر استان ها از فاصله آماری برخوردار است.

سهمی که خوزستان ندارد

شاید به همین دلیل است که رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور در جلسه ارزیابی عملکرد ستاد دائمی تسهیلات سفرهای نوروزی در هیچ کدام از شاخص های مطرح شده و حائز رتبه نام خوزستان را به زبان نمی آورد. معاون رییس جمهور کارت زرد را در حالی از جیب خود برای خوزستان در عملکرد ضعیف بیرون آورد که این استان موفق نشد در اجرای برنامه های نوروزی موفق عمل کند.

با این حساب آمار ذکر شده اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان در سایت رسمی سازمان میراث فرهنگی کشور از سفر ۸ میلیون و ۴۷۶ هزار و ۲۴۱ نفری به خوزستان هیچ اعتبار و سندیتی ندارد.

در همین مورد در تماس با یکی از مدیران سایت های مهم تاریخی خوزستان که البته نخواست نامش مطرح شود از ایشان درخواست کردم که تعداد گردشگرانی که از این سایت دیدن کرده اند را اعلام نماید که وی با اشاره به اینکه آمار نهایی تاکنون تهیه نشده است گفت: اگرچه در حال حاضر آمار نهایی بازدیدکنندگان این سایت اعلام نگردیده اما پیش بینی می نمایم که تعداد بازدید کنندگان نسبت به سال قبل به دلایل زیادی کاهش یافته است.

معاون رییس جمهور در این جلسه ارزیابی عملکرد در حالی از ۱۲ استان به جز خوزستان به خاطر عملکرد موفق در بحث مسیرهای جدید گردشگری در نوروز قدردانی می کند که بخشی از فعالان گردشگری و میراث فرهنگی خوزستان تلاش بسیاری کردند تا مناطق جدیدی را به هموطنان ایرانی و گردشگران خارجی معرفی کنند که این موضوع هیچ گاه مورد توجه اداره کل میراث فرهنگی خوزستان قرار نگرفت و این اداره کل صرفا به معرفی همان محوطه ها و سایت هایی اقدام کرد که پیش تر گردشگران با آن آشنا بودند.

هیچ کجا مثل ما نیست!

در همین خصوص مدیر کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان با ادعای اینکه سفرها در خوزستان ساماندهی می شوند مدعی شد: اگر در صحنه بین‌المللی هم نگاه کنیم شاید بتوان به شکل قاطع بیان کرد که در هیچ جا و هیچ کشوری به شکل متمرکز سفر این گونه ساماندهی نمی شود و این از جمله افتخارات مردم ما است که بخش وسیعی از آن‌ها بسیج می‌شوند و سعی می‌کنند تا شرایطی را فراهم آورند که سفری خاطره‌انگیز شود.

پرویز پورفرخی در ادعایی کاملن غیر واقعی با اشاره به اینکه کاهش سفرهای بین استانی در سفر به خوزستان تاثیر نداشته است اظهار کرد: با توجه به شرایط ویژه سال ۹۱ تصور اولیه ما بر این بود که کاهش ترددهای بین استان‌ها را خواهیم داشت. این در حالی بود که ما دقیقاً با رشدی خاص روبه‌رو شدیم.

بهاری که در بعضی شهرها نوزید

اگرچه امسال برای نخستین بار جشنواره ملی صدای بهار در ایام نوروز برگزار شد که عنوان آن برگرفته از شعار تبلیغاتی بود و بسیاری می دانستند که عنوان شعار در اولویت نخست نسبت به محتوای برنامه ها قرار دارد اما استان خوزستان هم در زمینه برگزاری این جشنواره موفق عمل نکرد که در همین زمینه ۱۵ استان کشور به جز خوزستان در برگزاری جشنواره ملی صدای بهار بسیار خوش درخشیدند.

این در حالی بود که برای هر شهرستان بنری در سایت های مهم و یا ورودی شهرها نصب شده بود و نوید برگزاری یک سری برنامه را در همان شهر می دادند که این مهم در بسیاری از شهرهای خوزستان ناکام باقی ماند.

در همین مورد مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان از برگزاری جشنواره ملی صدای بهار فقط در چند شهرستان مختلف خوزستان از جمله شوش، مسجد سلیمان، آبادان، دزفول، ایذه و باغملک خبر داد.

در این باره مسؤول انجمن دوستداران میراث فرهنگی بهبهان از عملکر ضعیف اداره میراث فرهنگی این شهرستان در ایام نوروز انتقاد کرد و خواستار بیدار شدن آنها از خواب شد.

عمو نوروز نیومد، صنایع دستی نیومد!

استان خوزستان همچنین به خاطر داشتن پیشینه تولیدات صنایع دستی از صنعتگران بی شماری برخوردار است اما متاسفانه به دلیل نبود بازارچه های دایمی صنایع دستی امکان عرضه چندانی برای صنعتگران وجود ندارد. در همین خصوص برپایی چند بازارچه مقطعی در ایام نوروز نمی تواند فرصت مناسبی برای تولید درآمد کافی برای صنعت گران محسوب شود.

در همین خصوص ملک‌زاده رییس سازمان میراث فرهنگی کشور از استان های گیلان و کردستان برای بازار فروش خوب محصولات صنایع دستی در نوروز ۹۲ تشکر کرد که در این خصوص باز هم نام خوزستان به چشم نمی خورد.

ماندگاری و ایجاد انگیزه و توزیع سفر سهم کی بود؟

با نگاهی دیگر به رتبه هایی که سایر استان های کشور در فراهم کردن شرایطی ماندگار به منظور ایجاد انگیزه برای سفر فراهم آوردند متاسفانه می توان عنوان کرد که خوزستان حتی در میان استان‌های سیستان و بلوچستان ، لرستان ، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویر احمد که برای ماندگاری و ایجاد انگیزه و توزیع سفر در بحث همه مکانی و همه زمانی و همگانی کردن سفر کردند سهمی ندارد.

هرساله با فرا رسیدن فصل سفر به خوزستان و به خصوص ایام نوروز نگرانی گردشگران برای اقامت در هتل های خوزستان به بحثی جدی و دغدغه میزبانان تبدیل می شود. کمبود هتل و مراکز اقامتی در شهرهایی که بیشترین گردشگر به آنجا سفر می کند یکی از این نگرانی ها است. در حالی که بسیاری از مهمانان قصد داشتند محل اقامت خود را رزرو کنند اما اکثر هتل های خوزستان با اشاره به اینکه تا ۲۵ اسفند رزروی انجام نمی دهند تورهای ورودی و مهمانان را در بلاتکلیفی قرار دادند.

در همین مورد حتی خوزستان موفق نشد به منظور ایجاد انگیزه همچون ارائه تخفیف های ۱۰ تا ۴۰ درصدی درمراکز اقامتی برای بیشترین ماندگاری مسافران نوروزی، سهمی در میان استان های مازندران، خراسان رضوی، فارس، اصفهان و گیلان داشته باشد.

هرساله بعضی از استان های کشور بیشترین اقلام تبلیغاتی خود را برای معرفی جاذبه های گردشگری منتشر و توزیع می نمایند که در این خصوص استان خوزستان با عملکردی ضعیف همچون سال های قبل موفق نشد در لیست استان هایی که بیشترین سهم را در معرفی جاذبه های تاریخی و گردشگری داشتند جایگایی داشته باشد.
اما یکی دیگر از مشکلاتی که دامنگیر محوطه ها و بناهای تاریخی که از ورودی برخوردار بودند شد افزایش بلیت بود به گونه ای که در بسیاری سایت ها از جمله چغازنبیل و سازه های آبی تاریخی شوشتر بلیت ۵۰۰ تومانی به ۲۰۰۰ هزار تومان برای هر نفر افزایش یافت. این افزایش نرخ ورودی ها در حالی صورت گرفت که تعرفه های چاپ شده همان نرخ قبلی را داشتند به گونه ای که برای یک تور ۴۰ نفره ۱۶۰ قطعه بلیت ۵۰۰تومانی صادر می شد.

با این حال این پرسش باقی می ماند که درآمدهای حاصل از فروش بلیت در ورودی های میراث فرهنگی در چه محلی ذخیره و حتی هزینه می شود.

به دلیل شرایط آب و هوایی مناسب استان خوزستان در نیمه دوم سال و تاکید همیشگی مبنی بر اینکه ستاد تسهیلات سفر نباید محدود به نوروز باشد و باید دایمی فعالیت کند انتطار می رود که مسئولین خوزستان در صدد شناسایی و رفع موانع و کمبودها گام بردارند.



 

دسته بندی: 

افزودن یک دیدگاه تازه