موانع سرمایه‌گذاری اقتصادی در حوزه میراث فرهنگی صنایع‌دستی گردشگری

مجتبی گهستونی: در این نمایشگاه فرصت دست داد تا هم ادارات و نهادهایی که در حوزه سرمایه‌گذاری توانمند هستند عرض‌اندام کنند و هم اداراتی که تاکنون موفقیت چندانی حاصل نکرده‌اند جنب‌وجوشی از خود نشان دهند. در همین خصوص اداره کل میراث فرهنگی صنایع‌دستی گردشگری خوزستان که طی سالیان متمادی همواره در حوزه سرمایه‌گذاری موفقیت‌های چندانی حاصل نکرده تلاش نمود تا در حد توان خود به معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در حوزه‌های سه‌گانه بپردازد. اما این نمایشگاه فرصتی دست داد تا به مقوله سرمایه‌گذاری در سه حوزه یادشده بپردازم.
 
در حال حاضر حوزه معاونت سرمایه‌گذاری اداره کل میراث فرهنگی صنایع‌دستی گردشگری خوزستان همچون دوره‌های گذشته درزمینه جذب سرمایه‌گذار و همچنین ایجاد انواع بسته‌های سرمایه‌گذاری و ارائه مشاوره‌های اصولی خرد و کلان در حوزه‌های سه‌گانه عاجز است.

 چراکه هیچ‌گاه مدیران کل در دوره‌های مختلف نتوانسته‌اند معاون قابلی را بر این مسند بنشانند. چراکه  عمده سرمایه‌گذاران که انتظار پهن شدن زیلو کهنه‌ای به‌جای فرش قرمز جلوی پای خود بودند از روند پیش روی برای حمایت از خود ناراحت بودند. در همین خصوص حتی خسرونشان مدیرکل میراث فرهنگی مدعی شده بود که ازاین‌پس از حضور سرمایه‌گذار استقبال می‌کنیم و می‌کوشیم تا روند صدور مجوزها و فعالیتش به حداقل کاهش یابد.

البته در این نوشتار به‌هیچ‌وجه قصدم نقد به‌قصد تخریب کردن معاون فعلی سرمایه‌گذاری نیست. اما به دو دلیل این نوشتار را تنظیم کرده‌ام. نخست اینکه برگزاری نمایشگاه فرصت‌های سرمایه‌گذاری در استان خوزستان که در روزهای گذشته فرصتی دست داد تا به این حوزه بپردازم و دوم اینکه معاونت فعلی خود پیش‌تر در این حوزه کارمند بوده است.

با خواندن یکی از مصاحبه‌های معاون برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری میراث فرهنگی خوزستان که دستاورد نمایشگاه معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری برای میراث خوزستان را مثبت عنوان کرد پی می‌بریم که علی‌رغم اینکه امثال وی در این مدت‌هاست حوزه کارکرده‌اند و عنوان کارشناس و مسئول را یدک کشیده‌اند اما کم‌تجربگی برای جذب سرمایه‌گذار و از همه مهم‌تر نداشتن قدرت توجیه و چانه‌زنی از مدت‌ها پیش دامن‌گیر اداره کل میراث فرهنگی صنایع‌دستی گردشگری بوده است.

ازنظر من و بسیاری دیگر انتظار می‌رفت که نقش اداره کل میراث فرهنگی صنایع‌دستی گردشگری  به دلیل ماهیت کاری و مأموریت‌هایی که در این زمینه دارد و از همه مهم‌تر تأثیری که حوزه‌های سه‌گانه می‌تواند در متحول کردن شرایط اقتصادی خوزستان بگذارد در برگزاری نمایشگاه فرصت‌های سرمایه‌گذاری فراوان باشد اما چنین نبود و به‌مانند برخی نهادهای دیگر حضوری معمولی داشت. چراکه شخص معاون سرمایه‌گذاری مدعی شد این نمایشگاه تجربه‌ی خوبی را برای ما رقم زد و سبب شد تا آمادگی خود را برای سال آینده افزایش دهیم.

دست‌اندرکاران حوزه معاونت سرمایه‌گذاری در حالی از استقبال خوب مردم و سرمایه‌گذاران علاقه‌مند به بخش میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خوزستان سخن می‌گویند و از حدود 30 سرمایه‌گذار علاقه‌مند ضمن آشنایی با فرصت‌های این بخش حرف می‌زنند و از توزیع حجم اقلام مصرفی سخن می‌گویند که هر فردی با نمایشگاه‌ها آشنا باشد می‌تواند قضاوت کند که در حرف نمی‌توان به این نتیجه رسید که این امر منجر به تسهیل در معرفی و روند جذب سرمایه‌گذاران شد. معتقدم هنوز بسیاری از مخاطبان نمایشگاه‌ها در استان خوزستان در سطح حرفه‌ای عمل نمی‌کنند.

در استان خوزستان اصلاً اولویت‌ها برای سرمایه‌گذاری در حوزه‌های موردبحث ما مشخص نیست. چراکه توسعه گردشگری و صنایع‌دستی و یا اینکه حفظ و بهره‌برداری از میراث فرهنگی جزو سیاست‌ها هست یا اینکه خیر.
حال با طرح این سؤال که اصلاً اگر گردشگری الگو است پس سیاست‌گذاری روی چه نوع گردشگری متمرکز است؟ باید گفت: سرمایه‌گذار استان و گردشگر باوجوداین وضعیت در گردشگری فرهنگی، طبیعی، صنعتی و سایر زمینه‌ها سردرگم می‌شود. مثلاً کرمان و سمنان به دنبال گردشگری بوم گردی هستند، اصفهان روی صنایع‌دستی و یزد روی بافت تاریخی و درنهایت نیز زنجان و قمصر روی جشنواره آش و گلاب‌گیری متمرکز است، پس خوزستان هم باید برای گردشگری خود نقشه راه داشته باشد.

نبود بسته‌های سرمایه‌گذاری حاوی اطلاعات لازم از پروژه‌های موردنظر در حوزه‌های سه‌گانه میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، عدم جذب کارشناس به تعداد لازم با تحصیلات مرتبط و نیروی کار جوان، پرانرژی و بادانش و از همه مهم‌تر آشنا با یکی از سه حوزه میراث فرهنگی صنایع‌دستی گردشگری و همچنین فقدان بانک اطلاعاتی مناسب در خصوص سرمایه‌گذاران و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در سه حوزه فوق ازجمله موانع سرمایه‌گذاری اقتصادی در حوزه میراث فرهنگی خوزستان هستند.

کمبود و حتی نبود مطالعات لازم در خصوص ظرفیت‌ها و نیازهای متنوع درزمینه تأسیسات گردشگری، ظرفیت‌های اقتصادی میراثی و بازارهای صنایع‌دستی، پائین بودن ارزش برند گردشگری استان با توجه به جاذبه‌های غنی طبیعی خوزستان، تنوع صنایع‌دستی و ارزش و قدمت میراث فرهنگی از نوع ملموس و ناملموس و همچنین پائین بودن ارزش برند گردشگری خوزستان در حوزه‌های سه‌گانه نسبت به استان‌های فارس و اصفهان از دیگر موانع سرمایه‌گذاری اقتصادی در حوزه میراث فرهنگی خوزستان محسوب می‌شوند.

استفاده نامناسب از ظرفیت و توان متعدد بودن و آماده بودن مناطق مختلف برای سرمایه‌گذاری و همچنین عدم بهره‌وری از نزدیکی بازارهای عمده در استان‌های هم‌جوار و بازارهای بین‌المللی از طریق مرزهای آبی و خاکی هم جزو موانع سرمایه‌گذاری اقتصادی در حوزه میراث فرهنگی خوزستان هستند.

حال طرح یک پرسش ضرورت دارد و آن اینکه باوجود دو فرودگاه بین‌المللی و دو فرودگاه داخلی در استان و وجود مسیرهای ارتباطی آبی ریلی زمینی و هوایی واقعاً چقدر برای جذب گردشگر از این طریق استفاده‌شده و یا اینکه چقدر برای صادرات صنایع‌دستی که واقعاً تولید خود صنعتگران خوزستانی باشد استفاده‌شده است؟

در گفت‌وگویی هرچند گذرا با بسیاری از سرمایه‌گذاران استان خوزستان از حمایت نشدن‌های لازم و حتی نبود سرعت عمل برای پیگیری خواسته‌هایشان و پاسخ دادن به برخی نامه‌ها و استعلام‌ها می‌توان به این نکته پی برد که نبود حمایت لازم از سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و خدمات گردشگری توسط بخش خصوصی، عدم‌حمایت دولت از تولیدکننده صنایع‌دستی برای تأمین مواد اولیه مناسب و ارزان و همچنین عدم خرید تضمینی آن محصول به‌منظور کوتاه شدن دست دلال‌ها، پائین بودن استاندارد مسیرهای دسترسی استان نسبت به استانداردهای بین‌المللی، عدم تخصص اکثر سرمایه‌گذاران در واحدهای گردشگری مورد تقاضای خود همچون برم سور لآلی و همچنین طولانی بودن روند اخذ تسهیلات بانکی و یا حتی عدم موفقیت برای دریافت تسهیلات از دیگر موانع سرمایه‌گذاری اقتصادی در حوزه میراث فرهنگی خوزستان است.
 
باوجود تنوع فرهنگی در میان اقوام خوزستانی ازنظر گویش، پوشش، غذا، موسیقی، آداب، رسوم، سنن و مشاغل ولی متأسفانه هیچ برنامه منسجمی برای احیا و سوق دادن آن به سمت اقتصاد گردشگری باهدف حفظ این فرصت‌ها وجود ندارد و مسئولیت این کم‌کاری با کارشناسان و مدیران مربوطه است. این در حالی است که فقط در سخن از طرف دست‌اندرکاران حوزه سرمایه‌گذاری بسنده شده که صنعت گردشگری سومین صنعت درآمدزای جهان است و خوزستان قابلیت‌های بسیاری برای توسعه رونق گردشگری دارد. یا در بخشی از سخنان خود به این گفته کلیشه‌ای اکتفا می‌کنند که خوزستان درزمینه گردشگری تاریخی از جایگاه خاصی بهره‌مند است. استانی است که سه اثر ثبت جهانی دارد و نخستین اثر ثبت جهانی ایران یعنی همان زیگورات چغازنبیل در این استان واقع است.

ازجمله فرصت‌های سرمایه‌گذاری در خوزستان حضور عشایر کو چنده عنوان‌شده اما هیچ اقدامی برای سرمایه‌گذاری در این خصوص ازجمله احداث هتل‌های کپری و چادری در مسیر کوچ، تولید و تأمین لبنیات عشایری یا سوغات عشایری به‌منظور ایجاد سیستم عرضه و تقاضا صورت نگرفته و استان هم برنامه‌ای ارائه نداده است. به‌راستی چه گلی بر سر روستاهای گردشگری خوزستان که بیش از 20 روستا می‌شود زده‌اند که اخیراً معاون گردشگری از شناسایی یک‌صد روستای گردشگری دیگر سخن می‌گوید. اما جای خوشحالی دارد که توسعه‌ی گردشگری روستایی به‌عنوان اصلی‌ترین هدف‌گذاری برشمرده می‌شود.

اما مگر فقط در حد حرف می‌شود امیدوار بود؟ در خصوص موضوع دیگری که بی‌ارتباط با مقوله روستا نیست می‌توان مدعی شد که معاونت سرمایه‌گذاری اداره کل میراث فرهنگی خوزستان درزمینه سرمایه‌گذاری در بحث گیاهان دارویی به‌منظور ایجاد اشتغال برای بومیان و البته جلوگیری از نابودی رویشگاه‌های طبیعی انجام نداده است. دراین‌باره باید اعتراف کنم دانش کافی دراین‌باره در معاونت مربوطه وجود ندارد.

 

دسته بندی: 

افزودن یک دیدگاه تازه