میراث فرهنگی فقط دو آجر و یک سنگ نیست

آرش نوراقایی: کاروانسراها جز ژانرهای زادبومی ما محسوب می شود مثل قنات ها، چاپارخانه ها، کبوترخانه ها، قنات ها، آب انبارها، پادیاوها و...

شما وقتی در ایران سفر می کنی چیزی جز باغ، کوشک، پل، کتیبه و ژانرهای زادبومی که نمونه اش همین کاروانسرا است نمی بینی. کاروانسراها نقش مهمی در تاریخ ایران و دنیا ایفا کرده اند ولی باز اهمیت آن را مستندنگاری نکردیم. همین جاده ابریشم را کاروانسراها به هم وصل کرده اند. بخشی از این کاروانسراها خصوصی، دولتی و بخشی دیگر عام المنفعه بوده اند. هر کدام از این کاروانسراها که در داخل و خارج شهر و روستا بوده معماری خاص خود را داشته اند.

اگر پایانه شرقی جاده ابریشم را شهر شیان چین و پایانه غربی را در ونیز ایتالیا در نظر بگیری مثلا در همدان افرادی از بصره، مغولستان، چین، ایران، ایتالیا و.... با هم در یک نقطه در ایران مواجه می شدند. این اتفاق بزرگ است. حال پرسش هایی مطرح می شود. این بازرگانان چگونه با هم حرف می زدند، درباره چی صحبت می کردند، چگونه به هم اعتماد می کردند. از طریق همین کاروانسراها بسیاری اسطوره ها و ادبیات ها به کشورهای دیگر منتقل شده اند. بعضی ها معتقدند که چون بخشی عمده جاده ابریشم در ایران بوده و سفرهای طولانی توسط بازرگانان خارجی در ایران صورت می گرفته، پس تمام این افراد به صورت فارسی با هم صحبت می کردند. حتی در نتیجه همین سفرهایی که در ایران و در این کاروانسراها صورت می گرفت بیماری های مسری فراوانی وارد ایران شد و یا از ایران خارج شد. قصه های مختلفی خلق شد و سینه به سینه طی مسیر کرد. اخبار دول مختلف پراکنده می شد. این کاروان ها همان بنگاههای خبری بودند که قابل بررسی هستند. نکته حائز همیت درباره کاروانسراها اینکه بخشی از آنچه که بوده اند امروز دیده می شود و بخش مهم و بسیار آن دیگر دیده نمی شود ولی وجود داشته و در شکل گیری فرهنگ و ادبیات ایران هم بسیار موثر بوده است.

کاروانسراها چیزهایی در خود دارند که امروزه با بررسی آن به ما اطلاعات مفیدی می دهد. در کاروانسرایی که در ساوه وجود داشت دیوار نوشته ای را دیدم که متعلق به 150 سال پیش بود. یکی از آنها نوشته بود "من پسر شتردار تبریزی هستم که دارم میرم قم حرم حضرت معصومه را زیارت کنم".

کاروان یعنی تور
کاروان سالار یعنی راهنمای تور
کاروانسرا یعنی هتل

وقتی به نقش برجسته های تاریخی ایران در کول فره ایذه خوزستان و تخت جمشید در فارس نگاه کنید متوجه می شوید که نمایندگان کشورهای مختلف به ایران سفر کرده اند.

سفر در ایران پیشینه دارد
در شاهنامه رستم و اسفندیار مسافر هستند.

دسته بندی: 

افزودن یک دیدگاه تازه