کارون پرآب تبدیل به جوی باریکی شده است

ایران خبر- مجتبی گهستونی، روزنامه نگار، فعال میراث فرهنگی و محیط زیست خوزستانی درباره آسیب های ناشی از انتقال آب رودخانه کارون به استان های دیگر با ایران خبر به گفت و گو پرداخت: به عنوان کارشناس مسائل و مشکلات کارون، نقش آب و به خصوص رودخانه کارون را در اقتصاد خوزستان چگونه می بینید؟

ایران کشوری است که منابع طبیعی بیشماری را در خود دارد و می دانیم که این منابع باید در دسترس مردم قرار بگیرد؛ اما وقتی به صورت جزیی به این مسئله نگاه می کنیم، می بینیم استان خوزستان یکی از استان هایی است که منابع زیرزمینی بسیاری را در خود دارد. اقتصاد استان خوزستان در وهله اول متکی به صنعت و کشاورزی است. در این استان زمین های کشاورزی بسیاری وجود دارد و خوزستان در آمارهای رسمی ارائه شده بیشترین برداشت محصول را به خود اختصاص داده است. 

خوزستان در حوزه باغات رتبه یک تا سه و در حوزه کشت رتبه یک را دارد و حیات تمام این حوزه ها طبیعتا نیازمند آب است. علاوه بر این، خوزستان استانی گرمسیر و پرجمعیت است. صنایع این استان مختص خوزستان نیست؛ بلکه به آبادانی تمام کشور کمک می کند. برق، گاز، پتروشیمی و نفت تولید شده در خوزستان به تمام کشور ارسال می شود به همین دلیل و برای تامین این محصولات صنعتی نیاز بیشتر این استان به آب، باید با نگاه متمایزتری نسبت به سایر استان ها بررسی شود.

داستان انتقال آب کارون از کجا شروع شد و به کجا می رسد؟ آیا فریادهای فعالان این حوزه نتیجه ای در بر خواهد داشت؟

انتقال آب کارون از سرشاخه آن به اصفهان باعث خشک شدن زمین های کشاورزی و تالاب های خوزستان شده، اما این مشکلات تنها به خوزستان محدود نمی شود. کما اینکه با خشک شدن تالاب هورالعظیم شاهد ایجاد پدیده گرد و غبار در سراسر کشور هستیم.

ما به عنوان فعالان و کارشناسان این حوزه معتقدیم که فعالان محیط زیست استان های دیگر به خصوص استان اصفهان در قضیه انتقال آب کارون زیاده خواهی می کنند. سدی که در حال حاضر از کوهرنگ به استان اصفهان منتقل می شود و باغات آن استان را سیراب می کند در دهه 60 احداث شد؛ طبیعتا در آن دهه ما درگیر جنگ تحمیلی بودیم و اولویت نخست خوزستان دفاع از مرزها بود، به همین دلیل مسئولان استان از این امر غافل شدند و نتوانستند برای مقابله با آن اقدام موثری به عمل آورند.

وزارت نیرو پیش از این اعلام کرده بود که ما تنها برای تامین آب شرب مردم در استان های دیگر دست به انتقال آب کارون زده ایم اما شواهد گویای آن است که این آب نه فقط برای تامین آب شرب بلکه برای مصارف صنعتی وکشاوزی استان های دیگر نیز به مصرف می رسد. در مورد استان اصفهان، هنوز هم بعد از گذشت نزدیک به 30 سال داستان انتقال کارشناسی نشده آب کارون به این استان ادامه دارد؛ اما فعالان و نمایندگان خوزستانی نیز به مقابله و برخورد با این روند پرداخته اند و با اعلام اعتراضات خود، نسبت به آن توجه ویژه ای را اعمال کرده اند.

دغدغه ها و معضلات ناشی از انتقال آب کارون در خوزستان را چگونه دسته بندی می کنید؟ 

در حال حاضر رودخانه های این استان در وضعیت بحرانی به سر می برند. رودخانه جراحی در حال خشک شدن است و رودخانه زهره در وضعیت بحرانی کم آبی به سر می برد. رود کارون که زمانی پرآب و قابل کشتیرانی بود در نتیجه احداث سدهای مکرر و انتقال آب آن به استان های دیگر کارون از شهر اهواز به بعد تبدیل به جوی باریکی از آب شده، سد گتوند و کارون نیز در شرایطی از کم آبی به سر می برند که گاهی توربین های آن از کار می افتد. همه این مشکلات محیط زیستی باعث ایجاد معضلات ریشه دار اجتماعی از جمله فرصت سوزی، ایجاد ناامنی، بیکاری و نا امیدی در جامعه می شود.

مشکلات و دغدغه های فعالان محیط زیست ایرانی چیست و در این راه چه حمایت هایی از آنان صورت گرفته است؟

طرح های ناشیانه ای که از سوی یک دولت شروع  شده و بدون بررسی های کارشناسی شده از سوی دولت های بعدی ادامه داده شده، ناشی از عدم توسعه پایدار در کشور است. کشور ما در حال حاضر در مقطع حساسی از بعد محیط زیستی قرار گرفته و آسیب های زیادی را تحمل می کند که این آسیب ها می تواند به بدنه جامعه نیز صدمه بزند. 

به عنوان مثال، موضوع گرد و غبار که در چند سال گذشته بیشتر دیده شده، یکی از معضلاتی است که همه ما به طور مستقیم با آن درگیر هستیم و از آن آسیب دیده ایم در کنار این پدیده ناگوار، آلودگی محیط زیست نیز یکی دیگر از دغدغه های فعالان این حوزه است. مشکل دیگری که می توان از آن یاد کرد، احداث بی رویه سد بر رودخانه های کشور است. امروزه سدسازی در تمام دنیا در حال منسوخ شدن است؛ در این شرایط نباید همچنان اصرار به سد سازی داشته باشیم بلکه باید شجاعت پذیرش اشتباهاتمان را داشته باشیم.

به عقیده من این وظیفه دولت، نهادهای حکومتی، سازمان های مردم نهاد، فعالان حوزه های اجتماعی و مطبوعات است که این معضلات را پیگیری کنند. به طور قطع قدرت دولت در این زمینه بیشتر از مردم عادی است، اما این برتری قدرت نباید در راه محدودسازی فعالان محیط زیست در رسانه ها و یا برخوردهای خشن با آنان شود. 

روز گذشته در خبرها عنوان شد که به دنبال افزایش اعتراضات مردم استان چهارمحال و بختیاری در مورد انتقال آب از سرشاخه های کارون به فلات مرکزی ایران نزدیک به 50 نفر از فعالان زیست محیطی این استان به مراجع قانونی احضار شدند؛ نگاه و رویکرد شما به عنوان فعال این حوزه چیست؟

در صورتی که احضار 50 فعال محیط زیست صحت داشته باشد، خبر ناراحت کننده ای است و در این مقطع به هیچ وجه توجیه ندارد و با توجه به اینکه دولت خود داعیه دار و مدعی دموکراسی و آزادی تشکل های مردم نهاد است، به همین دلیل فکر نمی کنم در این قضیه دخیل باشد.

برخورد با فعالان حوزه های اجتماعی از جمله حوزه میراث فرهنگی و محیط زیست، برخورد ناشیانه و ابتدایی است که هیچ توجیهی ندارد؛ چرا که تشکل های مردمی وظیفه اطلاع رسانی و پرداختن به دغدغه هایی را دارند که گریبانگیر کشور شده است. 

به هر دلیل این برخورد نهایت تنگ نظری است و ما بارها شاهد بوده ایم که عده ای بر خلاف ضوابط و قوانین و به صورت سلیقه ای فعالان حوزه های اجتماعی را از صحبت کردن نهی کرده اند؛ باید بگویم که هدف از بیان این معضلات مخالفت با نظام نیست، بلکه هدف ما  کمک به اصلاح نظام است. 

برخوردهای منفی با فعالان محیط زیست همیشه موجب دلسردی آنان نمی شود، بلکه گاهی نیز ممکن است باعث ایجاد تحرک در میان فعالان محیط زیست شود و ما به عنوان حامیان محیط زیست تعهدهای خود را بدون خستگی دنبال می کینم را دنبال کنیم.

 

گفت وگو از «سارا رشادی زاده»

دسته بندی: 

افزودن یک دیدگاه تازه