زیست بوم

مال آقابسیاری از ما روزهای پایانی هفته را به امید اندکی آرامش به جنگل و دشت و کوه و رود و دریا پناه می‌بریم، به زمینی که دور از دسترس انسان، پاک و آسوده مانده است، تا پناهی باشد برای کسانی که خود را در جنگل خودساخته آهن و بتون زندان کرده اند.

در خوزستان، روستای «مال آقا» نامی آشنا برای مردم شهرهای بزرگ است. «مال آقا» در یک دره کوچک کنار یک رودخانه جای دارد و هر روز هفته میزبان بسیاری از مردم خسته از شهر است.

ولی افسوس که همانند بسیاری دیگر از پناهگاه‌های مردم فراری از شهر، «مال آقا» نیز دور از دسترس بی‌فرهنگی برخی از دشمنان طبیعت نیست. هر روز سیل خروشانی از زباله‌های شهری، که بیشتر نیز بازیافت نشدنی هستند، به سوی «مال آقا» جاری می‌شود، و به جز مردم روستا هیچ کسی یا سازمانی برای پاکسازی آنها تلاش نمی‌کند.

سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان از آتش سوزی در محوطه حفاظت شده و تاریخی تالاب شیمبار در مناطق شمالی استان خوزستان خبر داد.

مجتبی گهستونی گفت: براثر این آتش سوزی که صبح روز 19 مرداد و به مدت 10 ساعت و در نزدیکی روستای" بوانا "به طول انجامید که بر اساس نظریه اداره منابع طبیعی بیش از30 هکتار از گونه‌های گیاهی این تالاب از بین رفت.

وی به دلایل مختلف وقوع آتش‌سوزی در چنین مناطقی اشاره کرد و افزود: گرمای هوا، سوء استفاده بعضی افراد سودجو برای تغییر کاربری و تسهیل در عبور حیوانات ، بی احتیاطی عشایران، روشن کردن آتش از سوی بعضی مسافران گذری از جمله دلایل آتش سوزی در این منطقه است.

گهستونی بیان داشت: طبق گفته جناب آقای کریمی رییس اداره محیط زیست مسجد سلیمان به دلیل اسقرار محیط بانان این اداره که شبانه روز در منطقه حفاظت شده شیمبار مستقر هستند بلا فاصله این آتش سوزی به مسئولین مربوطه گزارش شد که در این مورد به چند نفر مضنون هستیم و پرونده های قضایی آنان را که از گذشته موجود است مورد بررسی قرار دادیم.

پس از دو سال خشک سالی و 8 سال بارش گرد و خاک های بسیار از ناحیه عراق ، عربستان و سوریه که پس از ورود به خاک ایران ،از خوزستان به سایر نقاط کشور سرایت می کند استاندار خوزستان ، سازمان محیط زیست کشور و نمایندگان کمیسیون کشاورزی و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی تصمیم گرفته اند که گزارشات ارائه شده مربوط به پدیده گرد و غبار را در مجلس مطرح نمایند تا راهکارهای عملی برای انجام اقداماتی در استان خوزستان ، کشور و کشورهای همسایه، اتخاذ گردد.

به جز استانهای جنوبی و جنوب غربی ، خوزستان از سال 80 با پدیده گرد و غبار مواجه بود و در سال 81، 10 نوبت، در سال 82، 11 نوبت، در سال 83، 9 نوبت، در سال 84، 12 نوبت، در سال 85، 19 نوبت، در سال 86، 31 نوبت، در سال 87، 55 نوبت و در سال 88، تاکنون 9 نوبت در خوزستان این پدیده اتفاق افتاده است.

به گفته کارشناسان میزان حداکثر غلظت ذرات گردوغبار و مواد آلاینده در هوا را در سال‌های مختلف در استان متفاوت است به گونه یی که در سال گذشته در یک نوبت، غلظت گردوغبار به 9 هزار و 360 میکروگرم بر مترمکعب رسید.

تخریب 100 هکتار زمین‌های کشاورزی گتوندپس از تخریب محوطه های باستانی به منظور ساخت سد گتوند علیا در خوزستان، اینبار نوبت به تخریب 100 هکتار از اراضی مرغوب عقیلی رسید.

100 هکتار از اراضی حاصلخیز دشت عقیلی به عمق 5 متر گودبرداری شده است تا در ساخت سد گتوند علیا که قرار است در سال 1389 آبگیری شود مورد استفاده قرار بگیرد.

تخریب صدها اصله درخت ، از بین رفتن 100  هکتار از اراضی کشاورزی ،جلوگیری از کشت صدها تن محصول صیفی همچون هندوانه ، گوجه، خیار، پیاز و.. در طول سال، ایجاد ناهمگونی منظری در دشت عقیلی، بیکار کردن دهها نفر و چندعامل مخرب دیگر نتیجه گودبرداری 100 هکتار از اراضی دشت حاصلخیز عقیلی است.

گودبرداری از 50 هکتار این اراضی توسط مجریان سد گتوند علیا که  شرکت توزیع منابع آب و نیروی ایران کارفرما آن است  در جوار روستای " پشت درب علیا" که که روبروی امام زاده محمد بن زید موسوم به موم زرد قرار دارد به صورت غیر قانونی صورت گرفته است. در این محوطه 100 هکتاری تنها جان چند درخت که به تعداد انگشتان دو دست می باشد حفظ شده است. مجریان سازنده سد گتوند علیا اراضی این دشت مرغوب را در سال 1382 هکتاری چهارمیلیون و سیصد هزار تومان از کشاورزان خریداری کرده اند.

این زمین‌ها به فروش رفته از سوی طایفه گله که با قیمت خیلی خوب و مناسبی همراه  با چند شرط به شرکت توزیع منابع آب و نیرو واگذار شده باعث گشته که این تخریب که با خارج کردن این میزان اراضی از گردونه کشاورزی و دامپروری همراه بوده در حالی اتفاق بیافتد که مدیر کل منابع طبیعی خوزستان از واگذلری هفت هزار هکتار اراضی ملی خوزستان به روستائیان به منظور کشاورزی ،دامداری و باغبانی خبر بدهد.

فروشندگان این اراضی به شرطی زمین های حاصلخیز خود را فروخته اند که خاک برداری ، اجاره ماشین آلات و به کارگیری نیروی انسانی برای جابجایی خاک از اراضی توسط شرکتی انجام شود که از سوی روستائیان به ثبت رسیده است. فروشندگان این اراضی به طمع دریافت ثروت هنگفتی که از فروش این میزان اراضی نصیبشان می شود حاظر شده اند که قید کشاورزی را برای همیشه در این اراضی بزنند و اینگونه استان را از نعمت محصولات صیفی محروم کنند.

فرماندار گتوند: برداشت خاک غیر قانونی است اما آن را بر می گردانند
قدرت الله امانی پور ، فرماندار گتوند با اعلام اینکه این اراضی شخصی بوده و به پروژه سد گتوند فروخته شده است گفت: منعی برای فروش اراضی وجود ندارد اما چون برداشت خاک از سوی مجریان سد غیر مجاز بوده لذا وادارشان کرده ایم که خاک برداشت شده را بازگردانند که اعلام آمادگی کرده اند ولی زمان پر کردن اراضی گودبرداری شده مشخص نیست.
وی با ابراز بی اطلاعی خود درباره میزان هکتار اراضی گود برداری شده و خاک برداشت شده اظهار داشت: قطعا مجریان سد گتوند علیا برای برداشت خاک مورد نیاز خود نیاز به مجوز دارند و برای اطلاع از چگونگی برداشت خاک این منطقه باید با منابع طبیعی و جهاد کشاورزی گتوند تماس بگیرید.

تخریب 100 هکتار زمین‌های کشاورزی گتوندروابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی: مجوز برداشت برای 50 هکتار صادر شده است
روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی به نقل از مدیر اداره جهاد کشاورزی شهرستان گتوند در خصوص برداشت غیر اصولی خاک اراضی حاصلخیز کشاورزی گفت: مجوز برداشت خاک فقط برای 50 هکتار صادر شده است. وزیر نیرو  از وزارت جهاد کشاورزی و استانداری خوزستان درخواست کرده است که برای جلوگیری از روند کند ساخت سد گتوند فعلا خاک مورد نیاز برداشت شود تا مجوزهای لازم اخذ گردد.

سد گتوند علیا در استان خوزستان و 30 کیلومتری شمال غربی شهرستان شوشتر و 12کیلومتری شهر گتوند واقع گردیده  و آخرین سدی است که بر روی رودخانه کارون احداث می گردد. این سد از نوع سنگ ریزه ای با هسته رسی می باشد . وزارت نیرو اجرای این پروژه را با هدف تولید سالیانه 4 میلیارد و 500 میلیون کیلووات ساعت انرژی برق آبی، ذخیره سازی آب رودخانه کارون به میزان 4 میلیارد و 500 میلیون متر مکعب در تراز 7/230 متر و تنظیم و مهار سیلاب های مخرب رودخانه کارون در دست اجرا دارد.

پس از بررسی توانایی بالقوه برق‌آبی حوضه آبریز رودخانه کارون در سال‌های دهه40‍ هجری شمسی (60 میلادی) مساله توسعه و ایجاد مخازن ذخیره‌ای  بزرگ بین کیلومتر 490 رودخانه (محل کنونی سد مخزنی شهید عباسپور) و کیلومتر 800 رودخانه از اولویت خاصی برخوردار گردید. جهت توسعه رودخانه کارون در بخش بین گتوند و سد شهید عباسپور ( کیلومتر 371.6 رودخانه)، پیشنهاداتی توسط شرکت "هارزا" در سال 1346، "موننکو" در سال 1354 و "ایکرز" در سال 1361 ارائه شد. اولین ساختگاه در پایین دست سد شهید عباسپور، پروژه "گدارلندر" می‌باشد که مطالعات آن توسط مشاورین مشانیر - لامایر انجام گردیده است.

در نهایت قرارداد خدمات مهندسی پروژه "گتوندعلیا" توسط کارفرما با مشاورین مشانیر-کایتک منعقد می گردد که هدف از آن بررسی و امکان سنجی اجرای طرح در ساختگاه فعلی بوده است. در مجموع مطالعات اولیه توسط شرکت های مشانیر و کایتک چین در سال 1376 پایان و توسط شرکت لامایر مورد بازنگری قرار گرفت. در سال 1382 شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس به عنوان مشاور طرح جهت تکمیل مطالعات مرحله دوم و نظارت بر عملیات اجرایی انتخاب گردید.

عملیات احداث تونل‌های انحراف طرح سد و نیروگاه گتوندعلیا در اردیبهشت ماه سال 1376 و عملیات اصلی ساختمانی سد در سال 1380 آغاز شد و انحراف کامل آب رودخانه نیز پس از پایان عملیات اجرایی فرازبند، در اردیبهشت ماه سال 1382 صورت گرفت.

این سد، سد بلندی است که در آخرین نقطه رودخانه کارون قبل از ورود به دشت خوزستان ساخته می‌شود و در پایین دست آن سد مخزنی دیگری ساخته نخواهد شد. ارتفاع سد گتوند از پی 180 متر بوده و بلندترین سد خاكی ایران شناخته می شود.

مجریان سازنده سد گتوند علیا معتقدند که طرح سد و نیروگاه گتوند علیا در زمان ساخت و اجرا با بکارگیری نیروهای بومی، تاثیر مهمی در اشتغال‌زایی در منطقه داشته و به‌طور مستقیم و غیرمستقیم توانسته 6000 نیروی انسانی را مشغول به کار نماید. همچنین با اجرای این طرح ظرفیت برق کشور به میزان 2000 مگاوات - با احتساب طرح توسعه - افزایش قابل ملاحظه‌ای خواهد یافت که این افزایش ظرفیت می‌تواند در تامین برق صنعتی و خانگی کشور مؤثر واقع شود. علاوه بر آن منبع مهمی از نظر ذخیره آب ایجاد خواهد شد که 4.5 میلیارد مترمکعب حجم این منبع تاثیر فوق‌العاده‌ای بر رشد صنایع مرتبط با آب به ویژه ماهیگیری و آب‌رسانی به زمین‌های کشاورزی و به‌طور غیرمستقیم با ایجاد جاذبه‌های طبیعی نقش عمده‌ای را در جذب گردشگران به منطقه ایفا خواهد نمود.

ناصر کامجو مدیر پروژه سد و نیروگاه گتوند پیش بینی می كند که  در سال 1392 كل كار در سد گتوند به پایان برسد. او امیدوار است تا سال 1391 عملیات اجرایی سد به پایان برسد و بتوان در سال 1392، سد گتوند را به صورت قطعی به بهره‌بردار واگذار كرد.

مشاور طرح سد و نیروگاه گتوند، شركت مهاب قدس است و پیمانكار اصلی ساختمانی این طرح سد و نیروگاه، شركت سپاسد می باشد و پیمانكاری  تجهیزات نیروگاه، بر عهده شركت فرآب است.

ارزیابی اثرات زیست محیطی احداث سد گتوند علیا
بر اساس  بررسی ارزیابی اثرات زیست محیطی احداث سد گتوند علیا  که قاسم مرتضایی و اصغر كهندل استادیار ان جهاددانشگاهی دانشگاه تهران و مرتضی حسینی توسل  عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران انجام داده اند " در اثر احداث سدها و بالا آمدن آب دریاچه پشت آنها، محیط دگرگون شده ، برخی از فرصتهای شغلی و منابع در امد غیر منقول، مانند كشاورزی از دست رفته و حتی مناطق مسكونی نیز تحت تاثیر آب قرار می گیرند ناگزیر برخی از سكنه مناطق مجاور سدها، كه منبع درآمد خود را از دست داده اند، جهت سكونت و ایجاد منبع جدید در امدی مهاجرت خواهند كرد. سد گتوند علیا یكی از پروژه های تولید برقابی است كه در منطقه گتوند در استان خوزستان در دست احداث است. یكی از حیطه های درآمد زایی برای مدرم منقه اكوتوریسم است. اكوتوریسم شكلی از توریسم است كه تاثیر مخرب كمی روی طبیعت وارد می نماید و به صورت مستقیم و غیر مستقیم از طریق تامین درآمد برای اهالی محلی باعث حفظ میراث طبیعی و حیات وحش آن منطقه می گردد.

اما اكوتوریسم پایدار زمانی امكانپذیر است كه سیاستها و برنامه توسعه توریسم با سیاستهای زیست محیطی سازگاری و هم خوانی داشته باشد. وجود دریاچه پشت سد جدید و قدیم، چشم اندازهای طبیعی، آثار تاریخی (طبیعی و غیر طبیعی) فرهنگی، می تواند نقش مهنی در توسعه همه جنبه و توسعه پایدار این منطقه ایفا نماید. در این بررسی از مدل اكولوژیكی گردشگری برای انتخاب مكان های تفرجی استفاده شده است كه در این مدل انواع تفرج به دو دسته تفرج متمركز و گسترده تقسیم بندی میشود. بر اساس این مدل مناطق مجاور بیشه زارها، منطقه امام زاده زید (ع)، سواحل و دریاچه سد تنظیمی، روستای گراب، منطقه آبكاسه ، سواحل رود شور در شمال لالی، نواحی مسطح جنگلی مسجد سلیمان و … برای تفرج متمركز و بیشه زارها، جزایر داخل دریاچه جدید و مناطق كوهستانی بالا دست برای تفرج گسترده، قرق و مجموعا برای حفاظت پیشنهاد شد".

بر اساس این  بررسی ارزیابی اثرات زیست محیطی احداث سد گتوند در رابطه با جنگل های منطقه كه از شرایط مطلوبی برخوردار نمی باشند، اقدامات اصلاحی و حفاظتی لازم به عمل آید. با توجه به فاصله از مراكز جمعیتی مناسب ترین منطقه جنگلی برای تفرج منقه امام زاده زید (ع) می باشد. حیات وحش منطقه نیز به عنوان یكی از جاذبه های گردشگری معرفی شده است.


35 روستا به زیر آب می رود
با آبگیری سد گتوند 35 روستا دراین شهرستان‌ها به زیر آب می‌روند. جمعیت این روستاها یک هزار و 80 نفر در قالب 350 خانوار خواهند بود که شركت آب نیرو آمادگی كامل برای اسكان خانواده‌های تحت تاثیر و جبران خسارت‌های وارده به روستاییان را اعلام کرده است. طبق برنامه، سد گتوند در اسفند سال آینده آبگیری می‌شود و نگرانی مجریان سد این است كه تا آن موقع، هنوز روستاییان جابجا نشده باشند.

سید جعفرحجازی استاندار خوزستان با بیان اینكه طبق برنامه قرار است سد گتوند اواخر سال آینده آبگیری شود، گفت: در مدت یك سال تا 14 ماه آینده باید عملیات جابه‌جایی ساكنان روستاهای تحت تاثیر سد گتوند انجام شود. وی تاكیدكرد: برنامه‌ریزی برای جابه‌جایی ساكنان روستاهای تحت تاثیر سد گتوند و اشتغال آنان باید به‌گونه‌ای انجام شود تا مشكلاتی كه در زمان آبگیری سد كارون 3 به وجود آمد، تكرار نشود.

وجود چهار حلقه  چاه نفت در بستر دریاچه سد گتوند علیا
شرکت بهره برداری نفت و گاز مسجدسلیمان نیز در این محدوده این سد ، چهار حلقه  چاه نفتی و خطوط لوله تولید دارد که ظاهرا از مدتی قبل حفاری چاه های جانشین و جابه جایی این خطوط به منظور ایمن سازی تاسیسات نفتی موجود در بستر دریاچه سد گتوند علیا در حوزه عملیاتی شرکت بهره برداری نفت و گاز مسجدسلیمان در دستور کار قرار گرفته  است.

محدوده سد گتوند علیا باستانی است
در محدوده سد گتوند علیا مناطق باستانی گسترده یی وجود دارد که باستان شناسان سازمان میراث فرهنگی خوزستان در یک فصل کاوش اقدام به بررسی آن کرده اند که در همین خصوص انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان از کشف 8 گور ایلامی خبر داد که عبدالرضا پیمانی یکی از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی خوزستان در یک اظهار نظر دو پهلو عنوان کرد که در حال حاضر هیچ اظهار نظر دقیقی در مورد دوره تاریخی گورهای اکتشافی پشت سد گتوند علیا نمی‌توان داد.

وی به نقل از روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خوزستان، گفت: تا انجام مرحله دوم کاوش و مشخص شدن وضعیت آثار به دست آمده اظهار نظر دقیقی در این مورد نمی‌توان داد و پس از اتمام مرحله دوم کاوش اطلاعات کامل به اطلاع‌ عموم خواهد رسید.

58 درصد پیشرفت در 12 سال
علی رغم همه تخریب های انجام شده از زمان آغاز به کار پروژه سد گتوند این سد تاكنون ‪ ۵۸‬درصد پیشرفت داشته است که به گفته كریم شیبانی مجری طرح ساخت سد گتوند یكتا برای اجرای این مقدار از كار تاكنون هفت هزار میلیارد ریال معادل ‪ ۷۰۰‬میلیارد تومان هزینه شده است و برای تكمیل این سد به ‪ ۷۰۰‬میلیارد تومان اعتبار دیگر نیاز است تا طبق برنامه زمان‌بندی در شهریور ماه ‪ ۱۳۸۹‬سد آبگیری شود. به ازای هر سال تاخیر در بهره‌برداری از پروژه سد و نیروگاه گتوند علیا، با در نظر گرفتن مسائلی همچون تورم و تامین نشدن برق، 500 میلیارد تومان زیان به بیت‌المال و در نهایت به مردم وارد می‌شود.

تاکید بر جابجایی مردم ساکن پیرامون سد
در جلسه بررسی پیش نیازهای آبگیری سد گتوند که صبح روز دوشنبه بیست و دوم مهرماه جاری در محل استانداری خوزستان که استاندار خوزستان ، فرماندار مسجد سلیمان ، فرماندار لالی ، فرماندار گتوند و تنی چند از مسئولین استانی و محلی حضور داشتند گزارش کاملی از اقدامات انجام شده در رابطه با جابجائی و اسکان روستائیان اطراف طرح توسط مجری طرح ارائه شد.

برداشت خاک بدون مجوز
یک مقام مسئول در سازمان جهاد کشاورزی گفته است که مجریان احداث سد تنها برای 50 هکتار از اراضی مجوز تغییر کاربری گرفته اند اما برای برداشت خاک مجوز نداشته اند.

اما قدرت الله امانی پور فرماندار گتوند گفته است مجریان سد چون این اراضی را تملک کرده اند و آن را ملک سد می دانستند بدون مجوز اقدام به برداشت خاک کرده اند که در این زمینه جهاد کشاورزی اقدام به شکایت کرده است که پرونده همچنان مفتوح است. حتی قرار شده که این اراضی را بار دیگر پر کنند که تا کنون انجام نشده است.

اظهار نظر فرماندار گتوند در حالی انجام می شود که خاک برداشت شده در ساخت سد به کار رفته و برگشت دادن آن با توجه به تخریب صورت گرفته شده امکان پذیر نیست. به نظر می رسد با توجه به اهمیت سد گتوند وزارت نیرو  فشارهای متعددی را به وزارت جهاد کشاورزی وارد کرده تا از پیگیری های حقوقی خود صرفنظر کند. حتی گفته می شود که مجریان سد گتوند در هنگام حضور وزیر نیرو در سفر اخیر هیات دولت به خوزستان گله گذاری کرده اند که سازمان جهاد کشاورزی مانع از تسریع در انجام ساخت سد می شوند. شاید به همین دلیل است که استاندار خوزستان در گفت و گو با رسانه ها برتسریع در ساخت سد تاکید کرد و از دستگاههای اجرایی خواست تا در جهت رفع مشكلات پیش رو  همكاری و تلاش بیشتری داشته باشند.

 

مجتبی گهستونی

جمعه بیست و نهم آذر خیلی سرد بود. خسته جسمانی از برگزاری تور روز پی در ایذه و شیوند باید به دشت شیمبار در 100 کیلومتری مسجدسلیمان می‌رفتم.

برگزاری گردش  شیمبار از چند روز پیش با پیگیری تنی چند از مسئولین انجمن مبارزه با آلودگی محیط زیست برگزار شد. در این گردش از من (مجتبی گهستونی) دعوت شد تا به عنوان راهنما در خدمت دوستان باشم و توضیحاتی پیرامون شمیبار و ویژگی های آن ارائه دهم. سفر به شیمبار ساعت 6 صبح آغاز شد ، سرمای هوا باعث شد که هر کسی در جای خود کز کند و به انتظار آفتاب بنشیند. اعضاء ایستادگی در برابر سرمای هوا را بر رفع گرسنگی ترجیع دادند و مصمم شدند تا بالا آمدن خورشید صبحانه نخورند. به همین دلیل صبحانه را در مقابل سد گدار میل کردیم. برای اینکه از فرصت استفاده شود حرکت خود را آغاز نموده و حوالی ساعت 12:30 به شیمبار رسیدیم. 

مجتبی گهستونی

رودخانه کارون، یکی از کهن ترین رگ‌های خلیج همیشه پارس است؛ بزرگترین رودخانه ایران زمین، کارون خروشان، از هشت هزار سال پیش تا کنون میزبان مردمانی گوناگون از سراسر گیتی پهناور بوده است، ولی پس از چندین هزار سال، اکنون برای نخستین بار کارون دیگر خروشان نیست. کارون خسته و بیمار است، کارون میهمانان خوبی ندارد، رودخانه ای که از کوه‌های استوار زاگرس تا آب‌های درخشان خلیج پارس جاریست در راه سه میلیون نفر میهمان دارد، در پنج شهر، و دروغ نیست اگر بگوییم هیچ کدام از آنان برای کارون دل نمی‌سوزانند، هنگامی که آن را اینچنین زار و پریشان می‌بینند.

شاید با دیدن این عکس‌ها بیشترین موردی که به چشم آید خشک بودن کارون باشد، ولی در کنار لایروبی نشدن، انتقال آب سرشاخه‌ها، ساخت چندین سد، و خشکسالی، کارون از آلودگی‌های شهری نیز رنج می‌برد. به ویژه کلانشهر اهواز که یک سوم جمعیت استان خوزستان را در خود جای داده است و روزانه ده‌ها مترمکعب پساب کارخانجات و شهر را در کارون می‌ریزد، و هیچ برنامه اجرایی و اثرگذاری برای پاکسازی و درمان کارون ندارد. 

اگر کاری انجام نشود، کارونی که ما برای آیندگان به ارث خواهیم گذاشت کوچکترین همسانی ای با کارونی که نیاکان ما برایمان به ارث گذاشتند نخواهد داشت، افسوس...





پشت اداره کل پست استان خوزستان، افزون بر انباشت گل و لای و پدید آمدن چند جزیره کوچک، آلودگی به مواد شیمیایی سیاه رنگی نیز دیده می‌شود.



2 کیلومتر دورتر، در کنار پل کیانپارس، باز هم همان آلاینده‌های شیمیایی سیاه رنگ در آب دیده می‌شوند.







زباله‌های شهری مانند ظروف یک بار مصرف، به همراه لجن، در کنار تنها هتل چهار ستاره شهر اهواز، آیا سیمای شایسته ای از شهر را به میهمانان داخلی و خارجی هتل نشان می‌دهد؟




همان جا، به همراه چشم انداز جزیره‌های کوچک و بزرگی که سر از آب بیرون آورده و مانند دوره ژوراسیک به حال خود رها شده اند.


 

کارون یکی از کهن ترین میراث طبیعی ماست، و چنین حال زار و پریشانی هرگز شایسته او و وارثان کنونی آن نیست؛ با امید آنکه مسئولین، به ویژه سازمان آب و برق خوزستان، به عنوان نهاد مسئول رودخانه کارون، برنامه ای ملی برای درمان و نگاهداری کارون بیاندیشد.

 

شوشان: مسئول دفتر فنی پایگاه سازه های آبی شوشتر گفت: به دلیل کمبود نزولات جوی و کم آبی، آبشارهای تاریخی شوشتر در حال خشک شدن بوده و در معرض تخریب قرار دارند. علی محمد چهارمحالی اظهار داشت: طی چند وقت اخیر و به دلیل کمی بارش باران، آبشارهای تاریخی شوشتر تقریبا خشک شده و در معرض تخریب قرار دارند.

وی با بیان اینکه آبشارهای شوشتر از سازه هایی می باشد که با آب سر و کار دارد افزود: در صورتی که این آبشار بدون آب بماند دچار فرسودگی و تخریب خواهد شد.

مسئول دفتر فنی پایگاه سازه های آبی شوشتر گفت: در حال حاضر شروع به پاکسازی مجراهای آب در این آبشارها کرده ایم و این تنها کاری است که می توان در این موقع انجام داد، البته مطلب تاسف بارتر این است که بخاطر کم آبی، فاضلاب های شهر بیشتر از آب های آبشار شده است و این موضوع برای این اثر که در شرف ثبت جهانی قرار دارد جای نگرانی است و همه این موارد به انتقال آب از سرشاخه های کارون بر می گردد.

چهارمحالی در پایان به شوشان گفت: ادامه این روند و کمبود آب برای این اثر تاریخی مرگبار خواهد بود که امیدواریم برای این مشکل چاره اندیشی معقولانه ای صورت گیرد.

فاجعه سد های تخریب گر زیست محیطی ، چه فردایی را رقم خواهد زد

رده 132 بعنوان جایگاه ایران در زمینه حفاظت از محیط زیست نشان می دهد که کشور عزیزما  از 90 درصد کشورهای جهان در این زمینه عقب تر است و ما از بابت بی توجهی به محیط زیست، جزء تخریب یافته ترین کشورهای جهان بشمار می رویم. این درحالی است که ایران از معدود کشورهایی است که در قانون اساسی خود حفاظت از محیط زیست را تاکید کرده است. در اصل 48 قانون اساسی رعایت بدون تبعیض بهره برداری ازمنابع طبیعی تاکید شده است و در اصل 50 حفظ محیط زیست وظیفه عمومی تلقی شده و فعالیت های اقتصادی و غیرآن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیداکند ممنوع اعلام شده است. همچنین اصل 44 قانون اساسی لزوم تداخل و تعامل بخش های خصوصی و تعاونی در کلیه فعالیت ها را الزامی می سازد. ایران از امضاکنندگان دستورکار 21 گردهمایی سران زمین ریودوژانیرو در 1992 بود و نیز در 1994 ایران پیمان مقابله با بیابانزایی را امضاکرد. رویکرد سازه ای عرضه آب، ناقض قوانین و تعهدات یادشده است و سدسازی از عوامل تخریب محیط زیست بشمار می رود که آسیب جبران ناپذیری به آبخیزها، کوهستان ها، جنگلها و رودخانه ها تا سیلابدشتها، دهانه ها، تالاب ها، دریاچه ها، ودریاهای کشور وارد کرده است .

فراگیر شدن پدیده گرد و غبار در استان خوزستان و گسترش این پدیده به سایر استان‌های غربی، جنوبی و حتی مرکزی، نگرانی های موجود را افزایش داده است. طبق گزارش روزنامه محلی روزان از مهرماه 86 تا پایان سال، 31 مورد پدیده گرد و غبار با میانگین ماندگاری 46 ساعت در خوزستان روی داده بود در حالی که در ابتدای سال تا کنون خوزستان شاهد 22 مورد بروز پدیده گرد و غبار با میانگین ماندگاری 60 ساعت بوده است یعنی از ابتدای سال تا کنون 55 روز ( تقریبا نصف روزهای گذشته از سال جدید) مردم خوزستان درگیر این پدیده بوده‌اند.

از سوی دیگر مدیر مرکز فوریتهای پزشکی استان تعداد مراجعین به بیمارستان‌ها به علت هوای آلوده را در روزهای 27 و 28 خرداد ماه 205 نفر اعلام کرده که متأسفانه دو نفر در تاریخ‌های فوق به علت مسمومیت تنفسی جان خود را از دست داده‌اند (روزان 17 تیرماه 87). با عنایت به موارد فوق بی توجهی به این مسأله می‌تواند در آینده نزدیک علاوه به خطر انداختن سلامتی مردم، اکوسیستم خوزستان و بعضی از مناطق همجوار را دچار تغییرات بنیادین کند
ما با توجه با تخصص خود از زمستان گذشته پروژه ای تحقیقاتی را روی این موضوع شروع نمودیم در این نوشتار قصد داریم در کنار ارائه نتایج اولیه تحقیقات علمی خود در این زمینه، راهکارهای مناسبی در جهت کاهش وقوع این پدیده و کاهش اثرات زیانبار حاصل از آن ارائه دهیم.

با وجود اینکه محیط های طبیعی زیادی در حال تخریب هستند، اما هنوز هیچ اعتراض جدی و تاثیرگذاری از سوی سازمان های غیردولتی طرفدار محیط زیست انجام نگرفته و همان اعتراض های کوچک نیز، اکثراً در قالب امضاهای اینترنتی و محیط های مجازی، آن هم به صورت فردی و نه از طرف NGOها انجام شده است. NGOهایی که در سال پایانی دهه 1370 برای اعتراض به آزادراه تهران- شمال، قطع درختان در جنگل های شمال، تخلیه زباله در تالاب انزلی و... دست به اعتراض های گسترده و تجمع و تحصن می زدند، امروز در برابر انحلال شورای عالی محیط زیست، تخریب و پاکتراشی جنگل ابرشاهرود، احداث کنارگذر انزلی، تعریض جاده گلستان، تخریب پارک ملی خجیر و... تقریباً سکون کرده اند و در بهترین حالت، پا را فراتر از یک بیانیه نمی گذارند.

صفحه‌ها