میراث در خطر

عملیات احداث سد بالارود در اندیمشک درحالی آغاز شده که محوطه باستانی بردپنیر متعلق به هزاره چهارم میلادی در معرض خطر آبگیری و عملیات ساخت و ساز سد قرار گرفته است. با اینکه مسئولان سد اعلام کرده‌اند که خطر نفوذ آب به این محوطه باستانی صفر است اما متولیان میراث‌فرهنگی و کارشناسان این جمله را نوعی بی‌اعتنایی به محوطه بردپنیر می‌دانند. محوطه باستانی بردپنیر متعلق به هزاره چهارم‌ ق.م است. این محوطه با اینکه در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده اما تاکنون هیچ بررسی باستان‌شناختی و ضوابط عرصه و حریم میراث‌فرهنگی را تجربه نکرده است.

مهمترین بقاع تاریخی خوزستان درحالی با هدف توسعه و گسترش امامزاده‌ها زیر تیغ تیز توسعه اوقاف قرار گرفتند که چند روز پیش نیز پس از تخریب‌ بخش‌هایی از بقعه‌ هفت‌شهیدان در مسجد سلیمان، سلطان‌ابراهیم در ایذه، شاهزاده احمد در اندیمشک، علی‌بن مازیار در اهواز دستور تخریب بخش‌هایی از بقعه علمدار رامهرمز صادر شد. بقعه‌ای که گفته می‌شود روی یک محوطه باستانی ارزشمند قرار گرفته است. دو سال پیش بود که مدیر وقت اداره اوقاف خوزستان اعلام کرد قرار است حریم و فضای پیرامونی 20 بقعه تاریخی در استان خوزستان گسترش و توسعه پیدا کند.

سلاسل، قلعه‌ای که سنگ‌ بنای آن از دوره هخامنشی با حفر نهر داریون گذاشته شد حالا پس از گذشت ۲۵۰۰ سال، ۵۰ سال است، به‌شدت رو به تخریب قرار گرفته و کارشناسان و فعالان میراث‌فرهنگی عوامل مختلفی از جمله مدیریت دوگانه و نبود رسیدگی مداوم را علت‌ تخریب‌های اخیر می‌دانند.

 شوش در آستانه ثبت جهانی قرار دارد. پایگاه میراث‌فرهنگی درصدد جذب مشارکت مردمی و مصالحه برای کاستن ارتفاع‌ غیرمجاز ساختمان‌های شهری است. اما گویی این تلاش‌ها کافی نیست، چشم بر هم زدنی شهر عرض پیدا می‌کند و ارتفاع می‌گیرد. کارشناسان می‌گویند، ساخت‌ و سازهای بی‌رویه نه‌تنها عرصه محوطه باستانی شوش را مورد تهدید قرار داده که حریم منظری دانیال نبی را هم مخدوش کرده‌است. پایگاه میراث‌فرهنگی شوش درحالی با تشکیل جلسات کارگروه شهری درصدد اصلاح و رفع مداخلات شهری شوش برآمده که ساخت و سازها همچنان از سوی مردم و  برخی نهادهای شهری ادامه دارد.

صبح روز گذشته پس از مشاهده تخریب  سنگهای قبر و صلیبهای قبرستان ارامنه، آشوری و لهستانی های اهواز، یگان حفاظت میراث فرهنگی خوزستان با حضور در محل قبرستان موضوع را در دستور کار قرار داد. سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان گفت: پس از انتقال میدان بارفروشان اهواز و قرارگرفتن معاونت فرهنگی اجتماعی در آن محدوده خیال می کردیم که سرنوشت قبرستان لهستانی ها و مسیحیان که در محور فرهنگی تاریخی تپه باستانی آسیه آباد وگورستان سنگی پارک کوهساران قرار دارد به مراتب بهتر شود.

محوطه‌های ساسانی و اشکانی هندیجان در معرض خطر جدی قرار گرفته‌اند. این درحالی است که هندیجان فاقد اداره میراث‌فرهنگی است و تاکنون هیچ فعالیت جدی جهت حفاظت از آثار و محوطه‌های این شهرستان از سوی نهادهای استانی و ملی انجام نگرفته است. به‌گزارش گفتار نیوز، هندیجان یکی از شهرستان‌های تاریخی ایران است که در شرق استان خوزستان واقع شده، گستردگی محوطه‌های باستانی در این شهرستان و همچنین ذکر نام هایی تاریخی همچون هندیان، آسک، دهملا، ریواردشیر ،دیرجان و... در متون تاریخی سبب شده تا حفاران غیر مجاز و افراد سودجو زیادی را به محوطه‌های این استان بکشاند.

تخریب‌ها در بافت تاریخی و ۲۵۰ هکتاری دزفول همچنان ادامه دارد. آنطور که گفته می‌شود توسعه ساخت و سازها در چندین ماه اخیر به‌قدری پیشرفت داشته که فعالان میراث‌فرهنگی خوزستان از شهر آجر تحت‌عنوان شهر مرمر نام می‌برند. فاجعه‌ای که معاون میراث‌فرهنگی استان خوزستان نیز بر آن صحه می‌گذارد. 250 هکتار بافت تاریخی دزفول از یک سو به‌دلیل نبود مرمت و ساماندهی و از سوی دیگر به‌واسطه ساخت و سازهای گسترده درحال نابودی است.

مجتبی گهستونی: انگیزه بخشی از مردم اهواز برای ساخت و ساز در مرکز شهر به گونه ای افزایش یافته که روند تخریب بناهای با ارزش به روبه رو به رشدی تبدیل شده است. شهرداری به طمع دریافت هزینه های هنگفت تخریب و صدور مجوز ساخت و ساز و مسئولین به دلیل غفلت از دست رفتن ارزش های فرهنگی و تاریخی به گونه ای عمل کرده اند که این میان بیشترین سود را بساز بفروشانی ببرند که بویی از فرهنگ نبرده اند و  فرهنگ را با پول های خود نشانه گرفته اند و فقط به فکر درآمد بیشتر به هر نحو ممکن هستند.

چنگال های ماشین آلات کشاورزی و فعالیت شبانه روزی حفاران غیر مجاز و سودجویان در پی مشاهده آثار سطحی از اشیا تاریخی در یکی از حاشیه ترین مناطق خوزستان باعث شناسایی یک محوطه باستانی در شوش شد.

 خانه‌های قاجاری محله سرمیدان در پشت بقعه سبزقبا واقع شده‌اند، بناهایی که که بخش گسترده‌ای از بافت تاریخی دزفول را تشکیل می‌دهند اما به‌دلیل توسعه بقعه سبزقبا توسط اوقاف خریداری و از بین برده می‌شوند. «مجتبی گهستونی» دبیر انجمن تاریانا و فعال میراث‌فرهنگی خوزستان در این رابطه می‌گوید: اداره اوقاف شهرستان دزفول به استناد توافقنامه‌ای که در سال 1373 در دوره مدیریت اقتداری مدیر کل وقت میراث فرهنگی خوزستان منعقد شده بود هم‌اکنون این ارگان به منظور توسعه بقعه سبزقبا اقدام به تخریب بناهای پیرامونی بافت تاریخی دزفول کرده است. 

صفحه‌ها