لالی

تنگ بتا با ۱۲ نقش برجسته ۸ و نیم متری و یک نقش ۱۴۰ سانتی‌متری در ارتفاعات کوه دلا در شهرستان اندیکا در تیررس شکارچیان، حفاران غیرمجاز و قاچاقچیان قرار دارد. خبرگزاری میراث فرهنگی – میراث فرهنگی -  بر اساس بررسی‌هایی که باستان شناسان در دوره‌های مختلف داشته‌اند در اندیکای خوزستان نزدیک به 700 محوطه و بنای تاریخی و باستانی شناسایی شده است.

بر اثر بالا آمدن آب مخزن سد گتوند علیا و به زیر آب رفتن پل ترکمه بر روی رودخانه «تلک»، آخرین جاده ارتباطی ۷ روستای منطقه آبماهیک با شهرستان لالی قطع گردید و محاصره انسانی در این منطقه کامل شد. مجتبی گهستونی سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان تاریانا در این باره به خبرنگار ایبنانیوز گفت: بر اساس اخبار واصله، در مرحله اخیر آبگیری سد گتوند علیا و پس از بالا آمدن آب رودخانه تلوک، بخش دیگری از آثار طبیعی و تاریخی منطقه از جمله آبشار و دره ی رودخانه تلوک، آسیابهای تاریخی «آ اسمال» به همراه شبکه دستکند آبیاری و گورستان پیرامون آن، گورستان تاریخی گلزاری و قلعه و قناتهای سربیشه به زیر آب رفته است.

وی افزود: متاسفانه طی چند روز اخیر بخش مهمی از دره ی زیبای تلوک که قبلا گمان نمی رفت در مخزن سد قرار داشته باشد، به زیر آب رفته است و هم اکنون مخزن سد گتوند علیا علاوه بر تهدید به زیر آب رفتن باقی مانده ی این اثر طبیعی، منطقه ی «چم بنگشت» روستای چیتی را هم در معرض تهدید قرار داده است.

مجتبی گهستونی: تپه باستانی معروف به چغاتپه در گتوند که در دهه ۱۹۵۰ توسط هیات فرانسوی به سرپرستی هنری رایت بررسی باستان شناسی شد و در دهه ۱۳۷۰ نیز توسط مهدی رهبر مورد گمانه زنی قرار گرفت به کلکسیونی از انواع ساخت و سازهای ناموزون تبدیل شده است.

در جنوب شهر گتوند و در جوار رودخانه کارون تپه ای به نام چغاتپه وجود دارد که در سال ۱۳۷۸به شماره ۲۳۲۲ به ثبت در فهرست آثار ملی رسید.

در ۵ کیلومتری شهرستان لالی که از سمت میدان امام حسین به سمت جاده شهرستان اندیکا حرکت کنید، یکی از مکانهای دیدنی با چشم اندازهای زیبا و پرطرفدار در کنار رودخانه شور قرار دارد و روبه روی آن دره برکه و امامزاده آقا برکه قرار دارد که در تمام فصول سال پذیرای مهمانان و گردشگران از جای جای ایران است.

واقع شدن منطقه نمونه گردشگری چم سور در میان طبیعت باشکوه و رویایی لالی فرصت مناسبی برای گردشگرانی است که خیال قرار گرفتن در طبیعت اعجاب برانگیز را در سر دارند.

در سفری یک روزه به مسجدسلیمان با کوروش زنگیان و سرمایه گذار مجتمع گردشگری چم آسیاب و ندا عزیزیه از اعضای هیت مدیره انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا راهی مسجدسلیمان می شویم تا از پروژه او بازدید کنیم.

در یک صبح بسیار دل انگیز و زیبا راهی مسجدسلیمان می شویم. در نزدیکی این شهر تاریخی با دشتی از گل های شقایق مواجه می شویم که بسیار زیبا است. مردم خودرو خود را گوشه ای از جاده پارک می کنند تا در میان گل های زیبای شقایق عکس یادگاری بگیرند. بسیار شگفت انگیز است. تمام حواسمان را جمع می کنیم تا به گل ها آسیب نزنیم.

دست کندهای روستای تراز و قلعه میدان در شمال شرقی شهرستان لالی به یک گونه و به طول 300 متر در هر بریدگی چون چهار بریدگی در کنار هم و در امتداد و بالای رودخانه فصلی کنده شده اند. پیشینه تاریخی این دست کندها با توجه به بررسی های انجام شده با ساکنان آنها به نیایشگاههای مهرپرستان نیز تداعی می شود...

(برای خواندن ادامه این نوشته روی تصویر زیر کلیک کنید.)

مجتبی گهستونی: بنوار با دارا بودن انبوهی طاق،گنبد،کتیبه، هشت در، ستون،طاق نما، سد، پل، نگارخانه ،فراشخانه ، میدان و تنوع مصالح وتاسیسات یکی ازدرخشان ترین و متعالی ترین مناطقی است که برخوردار از هنر معماری در جغرافیا ی زیستی بختیاری است. روستای بنوار چکیده ای از هنرمعماری ایران زمین محسوب می شود که با فرو رفتن در اعماق تاریخ آن منطقه به شگفتی های فراوان دست خواهی یافت.

بقایای شهر تاریخی بنوار در شهریور ۱۳۸۶ به شماره ۹۹۶۴ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید که عبور جاده لالی و اندیکا، انجام ساخت و سازهای متعدد با استفاده از مصالح غیر بومی و نامتعارف باعث شده که علاوه بر تخریب بخش هایی از روستا حریم منظری معماری های شاخص این منطقه بختیاری دچار تعرض شود. بنوار در دوران اتابکان، شهر بزرگی بوده که تمام خوانین بختیاری از طایفه چهارلنگ و هفت لنگ، برای قشلاق خود عمارتی مخصوص در بنوار ساخته بودند که از حیث حائز اهمیت است.

این شهر تاریخی که اکنون به روستا تبدیل شده و زندگی در آن جاری است، در ورودی آن تابلو روستای گردشگری بنه وار در آن نصب شده و در نقطه ی صفر مرزی بین اندیکا و لالی قرار گرفته است. این شهرتاریخی از شرق به دامنه ی کوه"گریوه" و از شمال به بستر رودخانه " تلک" و از جنوب هم به دره ی "سور" محدود می شود. درسال ۱۰۲۵ ه.ق میرجهانگیرخان آسترکی به جهت رشادت ها و دلاوری های خود و سربازانش درجنگ با عثمانی به حاکمیت بختیاری منصوب شد.از دودمان جهانگیر خان آسترکی آثار و ابنیه هایی به جامانده که از جمله ی آنها می توان به بنه وارلالی اشاره کرد که کتیبه ای منسوب به جهانگیرخان آسترکی در آنجا نصب و همچنان موجود است.

مجتبی گهستونی: شهرستان لالی با برخورداری از آب و هوای بسیار خوب و معتدل در کوهپایه‌‌های زاگرس و با دارا بودن چشمه‌ها، رودخانه‌ها، آبشارها، پیشینه‌ کهن تاریخی و دارا بودن میراث گرانبها و جای گرفتن در محور شمال خوزستان به چهارمحال و بختیاری همجواری با رودخانه کارون ، زمین‌های مستعد کشاورزی و تپه‌های باشیب کم از جمله مستعدترین مناطق خوزستان محسوب می شود که تاکنون توجه کافی به آن نشده است.

لالی با برخورداری از رودخانه‌های شیرین و شور، چشمه‌ها، آب گوارا و آب معدنی و معادن گچ و سنگ، دره های عمیقی مثل سور چشم هر فرد خوش ذوقی را متحیر می کند که با اندکی درایت و توجه می تواند ایجادگر فرصت‌های شغلی در این شهر محسوب شود.

بازمانده پایه‌های پل ساسانی پاپیلا با شروع فاز دوم آبگیری سد گتوند علیا با توجه به بالا آمدن سطح آب، تا دو روز آینده به صورت کامل به زیر آب می‌رود. به گزارش خبرنگار مهر، پرونده پل ساسانی "پاپیلا" در حالی بسته می شود که این پل تاریخی به دلیل حفاری های غیرمجاز و برداشت شن و ماسه که به وسیله بیل مکانیکی انجام شده بود، مشکلات فراوانی را تجربه کرد.

تپه باستانی سربیشه که یکی از نقاط تارخی منطقه آبماهیک در مخزن سد گتوند علیا بود، توسط عده ای ناشناس مورد دستبرد قرار گرفت.

به گزارش آژانس خبری بختیاری (ایبنانیوز)، روستای سربیشه یکی از روستاهای قدیمی در بخش آبماهیک شهرستان لالی است که در آبگیری سد گتوندعلیا به زیر آب خواهد رفت. این روستای قدیمی دارای بافت تاریخی منحصر به فرد شامل خانه های اعیانی، انبار غلات، گورستان، قنات و کوشک است. محوطه ی تاریخی چندین هکتاری روستای سربیشه، بدون کمترین پژوهش باستانشناسی یا نجات بخشی طی هفته های آینده به زیر آب خواهد رفت.

مجتبی گهستونی دبیر انجمن دوستداران محیط زیست تاریانا خوزستان که از این منطقه بازدید کرده است، در گفتگو با ایبنانیوز تاکید کرد: متاسفانه پس از درج تابلوهای خطر غرق شدن در آب دریاچه، تعدادی از مردم منطقه را ترک کرده و از همین رو تردد به این روستاها بسیار کم شد و این امر ناامنی را تشدید و زمینه را برای دستبرد سودجویان فراهم کرده است.

صفحه‌ها