مسجد سلیمان

مجتبی هستونی - عرصه سایت محوطه باستانی سرمسجد که از آن به عنوان آتشکده جاویدان در شهر مسجدسلیمان نامبرده می شود، مورد تعرض انواع آسیب های فیزیکی و منظری از جمله تجمع احشام، نخاله، زباله و ساخت و ساز قرار گرفته است. که در این خصوص مسئولان شهرستانی و استانی باید چاره اندیشی کنند.

با وجود آنکه معبد باستانی سر مسجد در شهر مسجد سلیمان یکی از آثار به جا مانده از دوره هخامنشیان است اما عدم تعیین عرصه و حریم مصوب برای آن سبب شده تا انواع تعرضات به آن انجام شود و این روزها نیز پایه های برق به عرصه این محوطه باستانی تعرض کرده اند.
خبرگزاری میراث فرهنگی – گروه میراث فرهنگی - آتشکده سرمسجد، از جمله آثاری است که از دوره هخامنشیان باقی مانده و به دستور یکی از پادشاهان بزرگ هخامنشی ساخته شده و هر کدام از سنگ‌های بزرگ معدنی به کار رفته در آن حدود 4 تا 5 تن وزن دارد. گفته می شود، برای ساخت دیوارهای این معبد هیچ نوع ملاتی به کار نرفته و با توجه به زلزله‌های مکرر در مسجد سلیمان احتمال ریزش این سنگ‌های خشکه‌چین وجود دارد.

با وجود آنکه در سالهای 1386 و1387 عملیات گمانه زنی به منظور تعیین حریم انجام شد اما این عملیات هیچگاه به نتیجه نرسید و ضوابط تعیین عرصه و حریم صفه سرمسجد ابلاغ نشد. همچنین از همان سالها بود که عملیات فنس کشی دور معبد صفه سرمسجد بدون آنکه تعیین عرصه و حریم ابلاغ شود، انجام و مقدمه ای برای تخریب و تعرض به عرصه و حریم معبد صفه سر مسجد شد. در سال 1386 انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان از طریق مکاتبه و اطلاع رسانی در خبرگزاری میراث خبر نسبت به پیمانکار سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خوزستان برای فنس ‌کشی محوطه تاریخی صفه سرمسجد در مسجد سلیمان اعتراض کرد.

درحالی که سنگ نوشته «پَرنوشته» می‌توانست یکی از آثار میراث فرهنگی مسجد سلیمان باشد اما بی توجهی‌ها سبب شد تا این سنگ نوشته دوره اسلامی محو شود. خبرگزاری میراث فرهنگی – گردشگری - روستای «پَرنوشته» که نام خود را از یک سنگ نوشته متعلق به دوره اسلامی گرفته است از توابع هفت شهیدان مسجدسلیمان است. یکی از روستاهایی که پس از آبگیری سد گتوند، بسیاری از ساکنانش ناچار به ترک خانه و کاشانه خود شدند.

مجتبی گهستونی: مسجدسلیمان به روایت های مختلف تاریخی اهمیت خاصی از دوران پیش از اسلام تا به اکنون داشته است. می گویند در شهری که در میانه رشته کوههای زاگرس واقع است حضرت سليمان نبي(ع) درآن نماز خوانده و کوروش شاه ایران زمین در پهنه آن متولد شده و پنجم خرداد 1394 هم مصادف است با صدوشانزدهمین سال کشف نفت، شهری که آن روزها به "سرمسجد" یا "جهانگیری" معروف بود. "دکترگیرشمن" رئيس هيأت هیات باستان شناسی فرانسه که در دهه های پیشین سالها در خوزستان به کاوش مشغول بود معتقد است که محل کنوني مسجد سليمان که در دوران باستان که به "پارسوماش" شهره بود، پايتخت پادشاهی هخامنشی بوده ‌است.

بردنشانده‌ یکی از کهن‌ترین نیایشگاه‌های روباز ایران به‌شمار می‌رود که به‌دلیل حفاری‌های غیرمجاز و تعرض‌هایی که از سالها قبل به‌دلیل عبور جاده و احداث تاسیسات ساختمانی در عرصه انجام گرفته بود، این محوطه باستانی را با آسیب جدی مواجه کرده بود. درحال‌حاضر نه‌تنها حفاری‌های غیر مجاز شدت بیشتری پیدا کرده که تراس اصلی نیایشگاه به‌دلیل بارندگی دچار آب‌شستگی و بخش‌های مختلفی از آن دچار شکاف‌های عمیقی شده‌ است.

مجتبی گهستونی: اهالی روستایی از توابع مسجدسلیمان که در پی آبگیری سدگتوند که سرزمین اجدادی آنها را غرق می کند آئینی با حضور در قبرستان روستا به نام "وداع با پرنوشته" برگزار کردند. شدت اندوه و غم اهالی روستا و وابستگانشان زمانی چندان می شد که حاضرین شاهد بودند که  آب دریاچه سد گتوند بعد از بلیعدن اراضی کشاورزی، روستایشان را هم احاطه کرده است و دیری نخواهد گذشت که روستای پرنوشته به مانند بعضی از 40 روستای دیگر غرق خواهد شد.  این مراسم بدون حضور هیچ مقام و مسئولی برگزار شد تا مردم در تنهایی خود با روستا و مردگانی که گاهی به یاد آنها باعث می شد گردهم بیایند وداع کنند.

پروژه عبور فیبر نوری توسط مخابرات و لوله‌های شرکت گاز درحالی توسط میراث‌فرهنگی استان خوزستان متوقف شد که قرار کانال فیبر نوری و لوله‌های شرکت گاز از عرصه یکی از مهمترین محوطه‌‌های باستانی استان خوزستان عبور کند. خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه میراث‌فرهنگی ـ تپه باستانی کلگه زررین یکی از محوطه‌های ارزشمند خوزستان به‌شمار می‌رود که در جنوب شهرستان مسجد سلیمان، در منطقه کلگه واقع شده است.

با توجه به وعده رییس پژوهشکده باستان شناسی که گفته در صورت صحت ضرورت کاوش سربریده مرد باستانی به تنه‌اش می‌رسد و همچنین تجربه و شناخت جعفر مهرکیان باستان شناس مطرح خوزستانی به دوره الیمایی پیش بینی می شود که او به مسجدسلیمان بیاید تا عملیات نجات بخشی را برای کلگه زرین انجام بدهد.

آنچه که بر اثر برخورد بیل میکانیکی در محوطه تاریخی کلگه زرین مسجدسیلمان باعث کشف آن شد سر یک تندیس است.

سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان با اعلام این مطلب گفت: نجات بخشی محوطه برای بیرون آوردن مابقی تندیس این مرد باستانی باید با مجوز پژوهشکده باستان شناسی کشور باشد.

مجتبی گهستونی افزود: بر اساس اطلاعات دریافتی ظاهرا اشیایی دیگر هم در کنار سر تندیس پیدا شده است.

وی افزود: با انتقال سر تندیس به اداره میراث فرهنگی مسجدسلیمان تنه تندیس تاکنون سر از خاک در نیاورده شده است.

در نتیجه تعریض جاده غربی تپه ایلامی «کلگه زرین»، مسجد سلیمان توسط شهرداری این شهر چنگال بیل میکانیکی با تندیس سنگی بالا تنه یک مرد باستانی برخورد کرد.

سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان با هدف جلوگیری از تعرض هرچه بیشتر و اطلاع رسانی به سازمان میراث فرهنگی کشور برای نجات بخشی این محوطه باستانی به CHN گفت: «تپه باستانی کلگه زرین یکی از مهم‌ترین محوطه‌های تاریخی خوزستان است که توسط باستان‌شناسانی مثل گریشمن و سرافراز مشاهده شده اما در نهایت توسط علی اکبر سرفراز در سال 1352 کاوش شد.

صفحه‌ها