رامهرمز

عمده تخریب‌های انجام شده در محوطه‌های رامهرمز که متعلق به دوره‌های مختلف تاریخی از جمله ایلامی، هخامنشی و ساسانی است، یعنی متعلق به محوطه‌هایی که بخشی از آنها هنوز به ثبت ملی نرسیده است. چهار پیران و مربچه رام هرمز باستانی در چند روز اخیر مورد هجوم قاچاقچیان اشیاء عتیقه قرار گرفتند. هنوز در خاطر مردم هست که چندی پیش بسیاری از نیروهای حراست میراث فرهنگی خوزستان تعدیل شدند. حالا معلوم نیست که سرنوشت سایر آثار خوزستان بعد از این چه خواهد شد.

اهواز - منطقه تل‌برمی در رامهرمز یکی از آن مناطق باستانی مشهور خوزستان است که این روزها از سوی اداره کل راه و شهرسازی به دلیل ساخت جاده آسفالت به شدت در معرض تهدید است. تپه تل برمی در سال ۱۳۴۷ در فهرست آثار ملی به شماره ۴۰۳ ثبت شد و نزدیک به سه دهه است که به روستایی تبدیل شده که با فاصله جاده کمربندی بهبهان – اهواز در کنار شهر رامهرمز قرار گرفته است.

خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه میراث‌فرهنگی ـ بیش از دو سال از مذاکرات سازمان آب و برق خوزستان با سازمان میراث‌فرهنگی برای عبور کانال آب از محوطه باستانی جوبجی می‌گذرد. محوطه‌ای که از سال 86 تاکنون آثار ارزشمندی از دل آن یافت شده اما سازمان آب و برق خوزستان بدون توجه به ارزش‌ها‌ و اهمیت‌ محوطه همچنان اصرار بر کانال‌کشی آب از روی عرصه جوبجی به مردم محلی دارد.  

مهمترین بقاع تاریخی خوزستان درحالی با هدف توسعه و گسترش امامزاده‌ها زیر تیغ تیز توسعه اوقاف قرار گرفتند که چند روز پیش نیز پس از تخریب‌ بخش‌هایی از بقعه‌ هفت‌شهیدان در مسجد سلیمان، سلطان‌ابراهیم در ایذه، شاهزاده احمد در اندیمشک، علی‌بن مازیار در اهواز دستور تخریب بخش‌هایی از بقعه علمدار رامهرمز صادر شد. بقعه‌ای که گفته می‌شود روی یک محوطه باستانی ارزشمند قرار گرفته است. دو سال پیش بود که مدیر وقت اداره اوقاف خوزستان اعلام کرد قرار است حریم و فضای پیرامونی 20 بقعه تاریخی در استان خوزستان گسترش و توسعه پیدا کند.

سرانجام اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری رامهرمز سکان مدیریتش را به عبدالرحیم طیبی داد. او که از اعضای فعال انجمن دوستداران میراث فرهنگی رامهرمز است و دارای کارشناسی ارشد تاریخ است برای این سمت انتخاب شده است. به همین دلیل عبدالرحیم طیبی طی حکمی از سوی مدیر کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان خوزستان ریاست اداره میراث‌فرهنگی شهرستان رامهرمز را به‌عهده گرفت. رامهرمز از نظر اهمیت در تمدن خوزستان بسیار جایگاه رفیعی دارد و به این دلیل برای انتخاب رئیس اداره میراث فرهنگی این شهرستان زمان زیادی صرف شده است.

در هنگام تهیه این گزارش در سرتنگ ابوالفارس رامهرمز بیل‌های مکانیکی درحال فعالیت و خاکبرداری بودند. چندی پیش در همین محوطه و در کنار بقعه سید‌جمال سکه‌هایی کشف شد که هنوز از سرنوشت آن‌ها خبری نیست. دوستداران میراث‌فرهنگی از حفاری‌های غیرمجازی به اسم پروژه‌های عمرانی می‌گویند.

چندی‌است در مهمترین محوطه‌های کشور عده‌ای حفار غیرمجاز دیده می‌شود که با بهره‌گیری از عنوان پروژه‌های عمرانی اقدام به حفاری غیرمجاز در محوطه‌های باستانی می‌کنند. روندی که در رامهرمز شدت گرفته، از نگاه بسیاری از دوستداران میراث‌فرهنگی بسیار نگران‌کننده عنوان شده است.

مجتبی گهستونی: دو دانشجوی باستان شناسی اهل شوش که هنوز تحصیلات خود را به پایان نرسانده اند مجوز لایه نگاری یک محوطه باستانی پیش از تاریخ را در رامهرمز کسب کرده اند. مجوز این لایه نگاری از سوی خانم محمدی رییس پژوهشگاه در نبود رییس پژوهشکده باستان شناسی صورت گرفته است. این محوطه در سال 1967 توسط هنری رایت و الیزابت کارتر مورد بررسی وشناسایی قرار گرفت ولی تاکنون در فهرست آثار ملی کشور هم ثبت نگردیده است. یکی از این دو نفر سابقه هیچ سرپرستی هیات را ندارد و در نوشهر دانشجو است و دیگری هم با تجربه اندک خود دانشجو دانشگاه یک موسسه در تهران است.

سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریاناخوزستان از تعرض به حریم «تل دوگوش» در شهرستان رامهرمز خبر داد و گفت: حفاری غیرمجاز در این تپه باستانی تخریب‌های زیادی را به دنبال داشته است.

مجتبی گهستونی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در اهواز اظهار داشت: در روزهای گذشته شاهد تعرض به حریم تپه تل دوگوش در شهرستان رامهرمز بوده‌ایم که آسیب زیادی به آثار تاریخی در این منطقه وارد شده است.

وی با اشاره به نوع حفاری‌ها در این تپه باستانی خاطر نشان کرد: در این تپه باستانی به نحوی حرفه‌ای و با اطلاعات قبلی حفاری شده است. این فعال حوزه میراث فرهنگی افزود: در این تپه باستانی اثر تاریخی «پیر عزیز» وجود دارد که از سازه‌های فرهنگی و تاریخی به شمار می‌رود. گهستونی یادآور شد: در شرایط کنونی به حریم این اثر تاریخی نیز تعرض شده است که لازم است یگان‌های حفاظت از آثار و متولیان میراث فرهنگی در این خصوص هشیار باشند.

سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان از تخریب محوطه تاریخی تل برمی رامهرمز با تعریض جاده رامهرمز رامشیر خبر داد. مجتبی گهستونی اظهار داشت: محوطه تاریخی تل برمی شهرستان رامهرمز دارای قدمت بسیار زیاد تاریخی است که در شرایط کنونی در حال تهدید تخریب است.

وی افزود: این محوطه تاریخی که در آن سنگ نوشته «هونور» که تاریخچه شهرستان رامهرمز را به اثبات می‌رساند کشف شده است به دلیل تعریض جاده موجود در کنار این اثر تاریخی در حال تخریب کامل است.

این مقام مسئول با اشاره به اینکه در شرایط کنونی مشکلات این اثر تاریخی بسیار زیاد شده است، تاکید کرد: مشکلات موجود در این اثر تاریخی بسیار زیاد شده است به نوعی که وجود این اثر در شرایط کنونی مورد تهدید قرار گرفته است.

گهستونی با اشاره به اینکه در سال‌های اولیه دفاع مقدس جنگ‌زده‌ها در این منطقه مستقر شدند، تاکید کرد: در روزهای نخست جنگ به دلیل فاصله زیاد از جبهه‌های دفاع مقدس این شهرستان بهترین مکان برای اسکان جنگ‌زده‌ها بود ولی پس از اتمام جنگ تحمیلی اسکان موقت در این فضا به اسکان دائم مبدل شد و بسیاری از خانه‌ها در این منطقه بدون در نظر گرفتن معیارهای تاریخی در شرایط کنونی دارای گاز، تلفن و آب و برق هستند.

از رامهرمز خبر می رسد که مجوز لایه نگاری در محوطه های باستانی سرتلی و تل برمی توسط گروهی که خانم نیاکان سرپرست آن است صادر شده است. این لایه نگاری در محوطه ای صورت می گیرد که بارها مورد تعرض قرار گرفته و ساخت و سازهای بوجود آمده بزرگ ترین تهدید آن محسوب می شود.

ماهانه اخبار نگران کننده فراوانی از رامهرمز به دستمان می رسد و این در حالی است که اداره کل میراث فرهنگی خوزستان مدعی است که با انجام پایش هایی، حفاری های غیر مجاز و تعرض های انجام شده را زیر نظر دارد.

اما نگرانی دیگر در اینباره به عدم ارسال گزارش های بسیاری از تخریب ها و تعرض ها به مرکز استان و سپس فرماندهی یگان حفاظت میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی کشور مربوط می شود و این موضوع باعث می شود تا بر روی این تخریب ها و تعرض ها سرپوش گذاشته شود.

از سوی دیگر خبر می رسد که مجوز بررسی شناسایی باستان شناسی دشت رامهرمز به منظور شناسایی محوطه های تاریخی این شهرستان صادر شده است. اگر چه این گونه بررسی شناسایی ها مورد نیاز است اما انتظار می رود که به مقوله تعیین حریم، حفاظت، مرمت و کاوش های باستان شناسی هم توجه کافی صورت بگیرد.

صفحه‌ها